Recenzja: Maurizio Pietro Faggioni, Sessualità matrimonio famiglia, ED B, Bologna 2010, 368 s

Surmiak, Wojciech

Repozytorium Uniwersytetu Śląskiego RE-BUŚ

Title: Sessualita matrimonio famiglia - recenzja Author: Wojciech Surmiak Citation style: Surmiak Wojciech. (2012). Sessualita matrimonio famiglia - recenzja. "Śląskie Studia Historyczno-Teologiczne" (T. 45, z. 2 (2012), s. 429-432). 429recenzJeŚląskie studia historyczno-teologiczne 45,2 (2012), s. 429-432 maurizio Pietro Faggioni, Sessualità matrimonio famiglia, edB, Bologna 2010, 368 s.Mimo iż w ostatnich latach na włoskim rynku wydawniczym pojawiło się kilka no-wych pozycji z zakresu teologii moralnej życia seksualnego małżeństwa i rodziny (por. np.: c. zuccaro, Morale sessuale. Nuovo manuale di teologia morale, Bologna 1997; l. ciccone, Etica sessuale. Persona, Matrimonio, Vita verginale, Milano 2004; J. noriega,Il destino dell’eros. Prospetive di morale sessuale, Bologna 2006; g. dianin, Matrimonio,sessualità, fecondità. Corso di morale familiare, Padova 2008; l. Padovese, Uomo e don-na a immagine di Dio. Lineamenti di morale sessuale e familiare, Padova 2008; a. rodrí-guez-luňo, Scelti in Cristo per essere santi, t. 3 – Morale speciale, roma 2008; J. römelt,Etica crstiana nella società moderna, t. 2 – Ambiti della vita, Brescia 2011), to profesorMaurizio P. faggioni postanowił wzbogacić tę listę wydaniem własnego podręcznika,zatytułowanego: Sessualità matrimonio famiglia. książka została opublikowana w 2010roku przez włoskie Centro Editoriale dehoniano (edB) z Bolonii i jest kolejnym zna-czącym – po: Figli nel Figlio. Una teologia morale fondamentale, red. r. tremblay,430 recenzJes. zamboni, Bologna 2008 (wydanie polskie: Synowie w Synu. Teologia moralna funda-mentalna, tłum. B. Widła, Warszawa 2009) – podręcznikiem z zakresu teologii moralnej,tym razem teologii moralnej szczegółowej. Pozycja, której krótkiej prezentacji i recenzjisię podejmuję, w przystępny i nowatorski sposób ukazuje najbardziej istotne kwestie etykiseksualnej. ludzka płciowość, małżeństwo i rodzina – widziane z perspektywy tradycjii współczesnych uwarunkowań – to trzy główne kręgi tematyczne nie tylko anonsowanebezpośrednio w tytule podręcznika, ale i rzetelnie omówione w jego treści.autor książki, ojciec Maurizio Pietro faggioni (urodzony w 1956 roku), nim zo-stał prezbiterem w zakonie Braci Mniejszych i teologiem praktykował jako lekarz me-dycyny w specjalizacjach chirurgia i endokrynologia. obecnie oprócz pracy naukowej i dydaktycznej na rzymskiej accademia alfonsiana jest także profesorem wizytującym w Pontificià università antonianum oraz konsultorem watykańskiej kongregacji doktry-ny Wiary i kongregacji spraw kanonizacyjnych. Prezentowany tekst formułuje syntetyczną, ale i organiczną ocenę najważniejszych pytań, które pojawiają się na płaszczyźnie teologicznomoralnej w zakresie ludzkiej sek-sualności, małżeństwa i rodziny. autor, wydobywając ze skarbca wiedzy rzeczy nowe i stare, otwiera się w ukazywaniu omawianych kwestii na szeroką perspektywę nie tylko nauk humanistyczno-społecznych, ale i nauk biomedycznych. Proponuje również osadze-nie kwestii zaliczanych tradycyjnie do przedmiotu badań teologii moralnej w kontekście szeroko pojmowanych nauk teologicznych. czyni to nie tylko poprzez nieustanny powrót do źródeł biblijnych i patrystycznych, lecz i poprzez łączenie problematyki etyczno-mo-ralnej z teologią dogmatyczną. nie jest to rodzaj ucieczki do ujęć historycznych, gdyż profesor faggioni ukazuje też ścisły związek przedstawianej problematyki z ich aktual-nym – pastoralnym „tu i teraz”. zresztą autor otwarcie pisze o ogromnej metamorfozie, która dokonała się w podchodzeniu do kwestii ludzkiej seksualności oraz jej aktualizacji we współczesnym świecie. Wystarczy bowiem przywołać i porównać prezentację rze-czonych zagadnień na kartach podręczników przedsoborowych i tych powstałych już po soborze Watykańskim ii. te ostatnie zawierają w sobie pewien „nowy klimat”, który cechuje się mocnym włączaniem aspektów antropologicznych, biblijnych i pastoralnych w podejmowanych refleksjach. objawiająca się aktualnie silna tendencja ku zmianie ro-zumienia konkretnych i wypracowanych uprzednio norm moralnych sprawia, że należy dołożyć mocnych starań, by podkreślić specyfikę chrześcijańskiego pojmowania seksu-alności jako daru i jego łączności nie tylko z osobą (wymiar indywidualny), ale i z jego wrodzonym ukierunkowaniem na miłość i odpowiedzialność (wymiar społeczny).Podręcznik podzielono na dwie sekcje. Pierwsza z nich, wydobywając z teologicz-nomoralnego skarbca „rzeczy stare”, została poświęcona aspektom historyczno-funda-cyjnym (s. 13-236). autor omawia kolejno: kwestię seksualności i małżeństwa w Piśmie Świętym, następnie tradycyjne modele antropologiczne i etyczne ludzkiej seksualności (patrystyka, Święty augustyn, Święty tomasz, teologia potrydencka i okres manuali-styczny, aż po kryzys modelu tradycyjnego), potem współczesne modele antropologii i etyki seksualnej laickiej (aspekty biomedyczne, psychologiczne, filozoficzne i gende-ryzm) i katolickiej (personalizm, teologiczne znaczenie seksualności, miłość oblubieńcza i małżeńska), by w końcu podjąć zagadnienie chrześcijańskiego modelu etyki seksualnej (seksualność a etyka, cnota czystości, normy moralne i wykroczenia w ich zakresie). autor ukazuje proces powolnego odkrywania znaczenia ludzkiej seksualności. na kartach starego testamentu lud, prowadzony przez Bożą pedagogię wyrażoną w do-świadczeniach zawartego z nim przymierza, stopniowo zdobywa przekonanie, że seksu-alność i małżeństwo są rzeczywistością wewnętrznie złączoną z wymiarem osobowym oraz z powołaniem do życia we wspólnocie. Wspólnota życia pomiędzy ludźmi znajduje 431recenzJeswoje pierwszoplanowe miejsce we wspólnocie życia małżeńskiego. Wspólnota ta zostaje dopełniona obecnością w niej samego Boga i darem płodności; dzięki temu darowi miłość małżeńska aktualizowana na płaszczyźnie seksualnej pozwala poprzez zrodzenie potom-stwa na uczestnictwo w mocy stwórczej samego Boga. tradycja teologiczna – podkreśla rzymski profesor – zawsze zwracała uwagę na fakt, że seksualność jest jednym z wy-miarów konstytutywnych dla osoby ludzkiej. umożliwia ona między innymi realizację relacyjnego (społecznego) wymiaru osoby ludzkiej, który może być rozumiany dwojako: po pierwsze jako relacyjne odczytanie siebie w drugim-ja (co urzeczywistnia się w życiu zrodzonego potomstwa) i po drugie jako aktualizacja siebie w drugim-ja (co objawia się w relacji ze współmałżonkiem).Profesor faggioni nie ucieka także w ukazywanych treściach od niewłaściwych ujęć ludzkiej seksualności, które pojawiły się także na gruncie chrześcijańskim. Przez wiele wieków, jego zdaniem, sprawy związane z seksualnością wyrażane były nazbyt naturali-stycznie (nawiązania do antycznej antropologii seksualności), poprzez kładzenie akcentu na czysto biologicznym aspekcie seksualności, ściśle podporządkowanym celowi prokre-acyjnemu. choć trzeba dodać – i to jest nowość wniesiona przez chrześcijaństwo – zawsze mówiono o prokreacji w kontekście relacji małżeńskiej. tradycyjne ujęcie antropologii seksualności i katolickiej etyki seksualnej znalazło swą pierwszą systematyzację u Świętego augustyna. Jego antropologia jest co prawda obarczona nutą pesymizmu o podłożu stoicko-neoplatońskim, połączonym z doktryną o grzechu pierworodnym i nieuporządkowanym pożądaniom cielesnym. nie wszystkojednak u biskupa hippony ukazane jest w minorowych tonach, gdyż często odwołuje sięon również do wartości, jaką jest małżeństwo. używa przy tym kategorii dóbr małżeń-stwa (fides, prolis, sacramentum), które ukazuje zawsze w perspektywie ordo amoris.Święty tomasz z akwinu, nawiązując do augustyna, powiązał je z kolei z konkret-nymi działaniami w małżeństwie i przestawił problematykę z płaszczyzny wartości na płaszczyznę celów, do których jako głównych (principalis) zalicza się pierwszorzędnie (finis primarius) zrodzenie i wychowanie potomstwa (procreatio atque educatio prolis) oraz drugorzędnie (finis secundarius) świadczenie sobie wzajemnej pomocy (mutuum adiutorium) i dobro osoby polegające na powściąganiu pożądliwości (remedium concupi-scentiae). nauczanie akwinaty o finis matrimonii dawało – jak pisze faggioni – „większą dozę optymizmu, szczególnie jeśli chodzi o samo dobro aktu seksualnego i przyjemności z nim związanej” (s. 9). z tej też racji autor ukazuje trzy fundamentalne zasady oceny aktu seksualnego (s. 176-180): 1. nie rozdzielać zjednoczenia seksualnego od miłości mał-żeńskiej; 2. nie rozdzielać oznaczenia jednoczącego aktu seksualnego od jego znaczenia prokreacyjnego; 3. nie oddzielać prokreacji od zjednoczenia seksualnego. dwie pierwsze zasady wynikają z nauczania encykliki Humanae vitae, trzecia zaś wynika z aktualnych tendencji do coraz szerszego stosowania nienaturalnych metod ludzkiej prokreacji (por. donum vitae). sekcja druga podręcznika (s. 183-357) – zatytułowana Questioni etico-pastorali – została podzielona na dwie części. Pierwsza z nich podejmuje zagadnienia małżeństwai rodziny w aktualnej sytuacji społecznej („w społeczeństwie, które się zmienia”). Wśródomawianych kwestii warto zwrócić uwagę na problematykę sposobów pojmowania mał-żeństwa oraz macierzyństwa i ojcostwa we współczesnym kontekście społeczno-kulturo-wym. autor podkreśla, iż instytucja małżeństwa podawana jest dzisiaj nie tylko próbiejej redefinicji (jako związku niekoniecznie uwzględniającego komplementarność płci),ale także licznym zagrożeniom, które przynosi współczesny relatywizm, hedonizm czynieumiejętność podejmowania całożyciowych decyzji. z tej też racji małżonkowie musząbronić swej profetycznej roli, jaką spełniają wobec społeczeństwa. Powinni nieustannie432 recenzJepodejmować swoje zadanie bycia wspólnotą miłości i życia opartą na wierności, uczci-wości i nierozerwalności. są to kwestie niezwykle istotne w związku z pojawiającymi się coraz liczniejszymi trudnościami i nieprawidłowościami wewnętrznymi i zewnętrznymi względem pary, multiplikowanymi poprzez kohabitacje, rozwody (s. 227-236) czy współ-życie przedmałżeńskie i pozamałżeńskie (s. 221-226).Współczesne zmiany społeczne nie ominęły także reprezentowanych przez rodziny tak zwanych stylów prokreacyjnych. rodzące się w tej kwestii trudności wpłynęły rów-nież na nauczanie kościoła dotyczące życia małżeńsko-rodzinnego. teologia, wsłuchując się w głos rodzin chrześcijańskich przeżywających nierzadko swoje trudności, wskaza-ła możliwe sposoby pogodzenia podejmowanej w odpowiedzialny sposób (s. 207-220) wartości prokreacyjnej małżeństwa z innymi wartościami, takimi jak zdrowie czy zgoda współmałżonka na współżycie.druga część (s. 237-357) sekcji pastoralno-etycznej podejmuje problematykę tak zwa-nych nieprawidłowości seksualnych (disordini sessuali). Wśród szeroko omawianych zagadnień pojawiają się te związane z masturbacją, homoseksualizmem, pedofilią oraz nieprawidłowościami związanymi z rozwojem płciowym człowieka (na przykład herm-afrodytyzm) czy zaburzeniami tożsamości seksualnej (na przykład transseksualizm). omawiając jedna po drugiej rzeczone kwestie, autor odwołuje się kolejno do ich socjolo-gicznego obrazu, następnie podejmuje się ich biomedycznego opisu, aby w końcu przed-stawić nauczanie kościoła w tym względzie. faggioni nie stroni też od współczesnych wątków pastoralnych (na przykład masturbacja jako metoda pobierania nasienia dla celów medycznych – s. 253-255). ludzka seksualność nie jest z pewnością jedynie genitalnością, lecz sposobem życia i to życia w dwojakiej postaci: jako mężczyzna i kobieta. tezę powyższą starał się bardzo dobitnie i zarazem przekonująco ukazać rzymski profesor. ten styl życia objawia się nie tylko w zdolności do odbycia aktu seksualnego czy oddania swego ciała drugiemu, ale przede wszystkim w zdolności do pełnego miłości daru z siebie i przyjmowaniu daru od drugiego. z tejże racji nie można adekwatnie mówić o ludzkiej seksualności bez odnie-sienia się bezpośrednio do takich kategorii, jak: osoba, relacja, miłość, życie, płodność, odpowiedzialność. Podręcznik profesora Maurizio P. faggioniego Sessualità matromo-nio famiglia ukazuje, jak wspólnota wierzących doświadczająca wpływów czasu pojmuje w duchu wiary ludzką seksualność. Powinna być ona zawsze otwarta na transcendencję, w której można zobaczyć przejaw stwórczej miłości Boga. Mężczyzna i kobieta jako mał-żonkowie włączają się w tę Bożą miłość poprzez całkowity, wierny, płodny i autentyczny dar z siebie. tym samym miłość małżeńska staje się obrazem stałej, nieodwołalnej i płod-nej miłości Boga, jaką kieruje on ku ludzkości oraz miłości chrystusa, jaką umiłował swój kościół.Ks. wojciech surmiak

Sessualita matrimonio famiglia - recenzja

https://rebus.us.edu.pl/bitstream/20.500.12128/20072/1/Surmiak_Sessualita_matrimonio.pdf

Sessualita matrimonio famiglia - recenzja

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Repozytorium Uniwersytetu Śląskiego RE-BUŚ