W roku 2010 w Wydawnictwie Homo Dei ukazała się publikacja księdza profesora Lucjana Baltera (zmarłego w tym samym roku!) poświęcona zagadnieniom  z zakresu  eschatologii. Dodatkowego znaczenia nabiera fakt, że na podsumo-wanie swojej naukowej twórczości, niejako w „przeddzień” śmierci, ks. Balter wydał książkę z zakresu eschatologii i to dodatkowo adresowaną do duszpasterzy  i katechetów[...

Kucza, Grzegorz

Repozytorium Uniwersytetu Śląskiego RE-BUŚ

Title: Eschatologia współczesna dla duszpasterzy i katechetów - recenzjaAuthor: Grzegorz KuczaCitation style: Kucza Grzegorz. (2012). Eschatologia współczesna dla duszpasterzy i katechetów - recenzja. "Studia Pastoralne" (Nr 8 (2012), s. 331-333).331RECENZJE  Lucjan Balter, Eschatologia współczesna dla duszpasterzy i katechetów, Wydaw-nictwo Homo Dei, Kraków 2010, ss. 342, ISBN 978-83-60998-64-9.W roku 2010 w Wydawnictwie Homo Dei ukazała się publikacja księdza pro-fesora Lucjana Baltera (zmarłego w tym samym roku!) poświęcona zagadnieniom  z zakresu  eschatologii. Dodatkowego znaczenia nabiera fakt, że na podsumo-wanie swojej naukowej twórczości, niejako w „przeddzień” śmierci, ks. Balter wydał książkę z zakresu eschatologii i to dodatkowo adresowaną do duszpasterzy  i katechetów. W ramach wprowadzenia autor dzieli się spostrzeżeniami z Między-narodowego Kongresu Mariologiczno-Maryjnego, który odbywał się w Lourdes w dniach 4–8 września 2008 roku. Na kongresie tym liczni prelegenci zwracali uwagę na eschatologiczny wymiar objawień Maryjnych oraz na konieczność traktowania eschatologii jako jednego z bardziej zasadniczych przedmiotów teo-logicznych. Eschatologia ukazuje bowiem sens i cel życia ludzkiego, napełnia to życie treścią i nadzieją. Pomaga także właściwie rozeznać i ustawić inne ważne kwestie teologiczne, łącznie z celem przyjścia Chrystusa na świat, rolą i obecno-332 RECENZJEścią Jego Kościoła w świecie, aż po praktykę cnót chrześcijańskich, a także całe sakramentalne i moralne życie wiernych (zob. s. 5). Publikacja adresowana jest do duszpasterzy i katechetów, którzy na co dzień spotykają się z wieloma pytaniami, a także z sytuacjami odnoszącymi się do spraw ostatecznych. Charakteryzuje ją ogromna erudycja autora w zakresie poruszanych tematów. Ks. Balter pisze o sprawach ostatecznych językiem prostym i zrozumiałem, porównuje rozumie-nie danej kwestii dawniej i dziś. Jak dobry przewodnik przeprowadza nas przezmeandry współczesnego nauczania o sprawach ostatecznych.Publikacja księdza profesora Baltera składa się z pięciu rozdziałów, w któ-rych autor omawia kolejno przyczyny i skutki zainteresowania się eschatologią w minionym wieku, tajemnicę ludzkiej śmierci, rozumianej jako moment finalnydoczesnej egzystencji i udział chrześcijanina w paschalnym misterium Chrystusa, stany eschatyczne – czyściec, niebo, piekło. W ostatnim rozdziale swojej książki autor analizuje obrzędy pogrzebowe, wskazując jednocześnie na eschatologiczny wymiar całej liturgii. Na szczególną uwagę zasługuje rozdział pierwszy, dotyczący tzw. eschatologicznej burzy w minionym wieku, która zdecydowanie odnowiła zarówno rozumienie zagadnień eschatologicznych, jak i sposób nauczania escha-tologii. Ks. Balter przytacza opinię wielu teologów katolickich, według których momentem przełomowym w eschatologii katolickiej miało być wydanie książki Karla Rahnera Zur Theologie des Todes (1951). Również Hans Urs von Balthasar uważał, że właśnie ta publikacja wywołała swoistą „burzę eschatologiczną”. Lucjan Balter widzi jednak początek nowego podejścia do zagadnień eschatologicznych znacznie wcześniej, i to w mariologii. Jego zdaniem u podstaw „burzy eschatolo-gicznej” leżą przede wszystkim zasadnicze problemy teologiczne, które pojawiły się w związku z ogłoszeniem dogmatu o Niepokalanym Poczęciu NMP (1854 rok). Istotne znaczenie odegrała także pobożność maryjna, która  rozwijała się na prze-łonie XIX i XX wieku. Na początku XX wieku rezultatem tej pobożności była chęć ustanowienia święta Maryi Wszechpośredniczki Łask. Temu przedsiewzięciu pa-tronował belgijski kardynał Desire Joseph Mercier. Niewątpliwie znaczący wpływ na nowe podejście do zagadnień eschatologicznych miało również ogłoszenie dogmatu o Wniebowzięciu NMP (1950 rok). Ks. Balter podkreśla, że kluczowym zagadnieniem w eschatologi jest problem ludzkiej śmierci. W przypadku dogmatu o Wniebowzięciu NMP teologów podzieliła właśnie kwestia śmierci Maryi. Jednisytuowali Maryję bardziej po stronie ludzkości (Kościoła) i uważali, że Maryjaumarła, jak wszyscy ludzie. Inni natomiast akcentowali pewną nadziemskość Maryii w pewnym sensie jej nieśmiertelność. W te właśnie spory wkracza Karl Rahnerz książką Zur Theologie des Todes. Rahner wysunął w niej hipotezę „śmierci bezśmierci”, uważając, że także w raju ziemskie życie człowieka musiałoby się zakoń-czyć, ale nie byłoby to tak bolesne wydarzenie, jak przeżywane przez nas obecnie.Możliwość śmierci należy bowiem do naturalnej struktury bytowej człowieka.Kres człowieka w raju byłby niejako czynnym „dokonaniem” życia. Przenoszącrozważania Rahnera na grunt mariologii, można byłoby więc mówić o takiej333RECENZJE„bezśmiertelnej śmierci” Maryi. Problematyka śmierci nie była tylko jednym z punktów źródłowych dla nowego ujęcia zagadnień eschatologicznych. Kolejny-mi ważnymi kwestiami były: rozumienie istnienia człowieka po śmierci, a przed powszechnym zmartwychwstaniem, i pytanie, czy w niebie są tylko dusze, czy też chodzi o nowy sposób istnienia człowieka (dusza + ciało)? Czy należy podtrzy-mywać twierdzenie tradycyjnej eschatologii, że w niebie istnieją pewne stopnie szczęśliwości, przy równoczesnym założeniu, że każdy jest w sposób pełny szczę-śliwy (brak zazdrości wśród mieszkańców nieba!), a co z tożsamością człowieka po śmierci? Oto tylko niektóre kwestie, które wymagały nowych rozwiązań. Według autora publikacji, poszukiwanie nowych rozwiązań w celu właściwego rozumienia rzeczywistości eschatologicznych zostało skutecznie powstrzymane listem Kongre-gacji Nauki Wiary z roku 1979, skierowanym do wszystkich biskupów, a zatytuło-wanym O niektórych zagadnieniach dotyczących eschatologii. Ks. Balter podkreśla, że owocem wcześniejszych prób nowego ujęcia eschatologii jest obecne zespolenie eschatologii indywidualnej z eschatologią powszechną. Jego zdaniem eschato-logię powszechną należałoby traktować jako sumę wydarzeń jednostkowych, a wtedy każda śmierć indywidualna byłaby prawdziwym końcem świata dla tego konkretnego człowieka, który umiera. Powiązanie eschatologii indywidualnej z eschatologią powszechną możemy zaobserwować szczególnie w rozdziale drugim niniejszej publikacji (Kres dziejów świata i doczesnej wędrówki człowieka) oraz w rozdziale trzecim (Udział chrześcijanina w paschalnym misterium Chrystusa) i czwartym (Nasza obecność we wspólnocie świętych).Poza rozważaniami dotyczącymi konkretnych zagadnień współczesnej escha-tologii w publikacji znajdujemy także rozdział poświęcony analizie liturgii pod kątem jej wymiaru eschatycznego (Utrwalenie owoców burzy eschatologicznej w posoborowej liturgii Koscioła rzymskokatolickiego). Świadczy to o tym, że teologia profesora Baltera nigdy nie ograniczała się tylko do rozważań spekulatywnych, lecz miała odniesienie do życia wspólnoty wierzących w Kościele. Balter porównuje stare i nowe obrzędy pogrzebowe. Łączy eschatologię indywidualną w liturgii z eschatologią społeczną. Eschatologia społeczna to między innymi różne formy naszej relacji ze zmarłymi, od codziennej pamięci o zmarłych (nasze osobiste modlitwy, modlitwy odmawiane w czasie Mszy św., modlitwy eucharystyczne, wspomnienia poszczególnych świętych itd.) aż po doroczną pamięć o zmarłych (1 i 2 listopada). Charakterystyczną rzeczą jest również fakt nawiązywania przez autora publikacji do nauczania Soboru Watykańskiego II. Podsumowując, stwierdzamy, że publikacji księdza profesora Lucjana Baltera Eschatologia współczesna dla duszpasterzy i katechetów jest niewątpliwie bardzo cennym przyczynkiem do nowego spojrzenia na tematy z zakresu eschatologii. Mamy głęboką nadzieję, że zgodnie z zamiarem autora będzie ona szczególnie pomocną pozycją w pracy duszpasterskiej i katechetycznej.Ks. Grzegorz Kucza, Uniwersytet Śląski 

Eschatologia współczesna dla duszpasterzy i katechetów - recenzja

https://rebus.us.edu.pl/bitstream/20.500.12128/19894/3/Kucza_Eschatologia_wspolczesna_recenzja_.pdf

Eschatologia współczesna dla duszpasterzy i katechetów - recenzja

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Repozytorium Uniwersytetu Śląskiego RE-BUŚ