Pomysły na przetrwanie, wolność i niepodległość polskich zesłańców politycznych na Syberii w XIX wieku (do 1914 roku). Część II. Pomysły na wolność i niepodległość

Abstract

First Poles were sent to Siberia in the second half of the 18th century; then, after the fall of the November Uprising (1831), about ten thousand young Poles were deported to Siberia. More than twenty thousand people were exiled after the fall of the January Uprising (1863); whereas, the beginning of 1880s saw large deportation of those who were the members of socialist parties.The majority of deportees thought that the time in exile should be devoted to self-education and self-organization; therefore, the necessity to cultivate patriotic sentiments and Catholic religion was unquestionable. Some deportees were strongly convinced that it is not enough to cultivate Polish traditions to get ready for the economic development of Poland, once the independence is regained; thus, it was necessary to take immediate steps that would bring freedom.One of the best known cases of such thinking is the so called Omsk Conspiracy. In 1833, the deportees from the Omsk region came up with a plan for an uprising, another revolt against stardom was planned in 1866 in Transbaikal; however, both of those attempts failed.Pewna grupa Polaków zesłanych na Syberię za działalność w ruchu niepodległościowym jeszcze w drodze na katorgę myślała nad sposobami wydostania się na wolność. Niektórzy decydowali się na pojedyncze lub grupowe ucieczki. Niestety, większości z nich nie przyniosła upragnionej wolności. Polscy zesłańcy z czasów powstania listopadowego oraz powstania styczniowego przygotowywali plany wzniecenia otwartych buntów przeciw caratowi. Liczyli, że do swych przedsięwzięć pozyskają mieszkańców Syberii. Największym echem odbiła się tak zwana sprawa omska z 1833 roku i powstanie na trakcie około bajkalskim z 1866 roku. Zesłana do Omska duża grupa uczestników powstania listopadowego przy współpracy z mieszkańcami Syberii zaplanowała wybuch powstania, które w konsekwencji miało przynieść wolność Polakom, mieszkańcom Syberii i Kirgizom. Wszystko zakończyło się aresztowaniami. Powstanie na trakcie okołobajkalskim przygotowali Polacy zesłani do Syberii Wschodniej. Zakładano, że przy pomocy ludności syberyjskiej uda się opanować Irkuck, Krasnojarsk i Tomsk i dalej razem z Kirgizami prowadzić otwartą walkę z wojskami carskimi. Powstanie trwało kilka dni i skończyło się tragicznie dla jego uczestników