Baranowski, Szymon

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w

Three times about coming up with a life

 Kultura-Społeczeństwo-Edukacja 

Images. The International Journal of European Film, Performing Arts and Audiovisual Communication

Zadanie wygląda na dość proste. Należy znaleźć ciekawego bo-hatera i przedstawić jego historię. Wydaje się, że każdy z mijanychcodziennie na ulicy ludzi mógłby powiedzieć dużo o sobie, każdy z nasprzeżywa przecież chwile smutku, niepokoju i radości. Nowy dzieńprzynosi wiele niespodzianek, a i echa przeszłości wyraźnie wpływająna tu i teraz. Znalezienie więc postaci, której działanie i przeżycia sąinteresujące, nie powinno być rzeczą trudną. Należy też zadać pytanie:Komu chcemy opowiedzieć ową historię? Wszakże to, czy coś jest cie-kawe, niewątpliwie zależy także od odbiorcy. Przed takimi dylemata-mi stają studenci szkół filmowych, także tej z Łodzi, kiedy ich zada-niem jest realizacja etiudy filmowej. W tej krótkiej formie muszą opowiedzieć historię, którą sami uważają za interesującą i która mapotencjał, aby zainteresować innych. Pierwszy warunek w filmach, o których będzie mowa, zostałspełniony. Wszystkie mają świetnie wyeksponowanego, ciekawegobohatera, który skupia całą uwagę widza na sobie i na działaniach,które w życiu podejmuje lub których w życiu unika. Michał z filmuSinner (reż. Kalina Alabrudzińska), prawniczka z Królowej Śniegu(reż. Klara Kochańska) oraz Robert z Zaśpiewaj mi do snu (reż. Mag-nus Arnesen) żyją, wydawałoby się, podobnie jak my. Ich egzystencjanie ma szczególnych rysów. Dla twórców tych filmów zauważalne i ciekawe stają się rzeczy małe. To one czynią z bohaterów ich etiudpostaci szczególne. Alabrudzińska i Kochańska korzystają z konwen-cji etiudy dokumentalnej, Arnesen wspiera się pierwowzorem literac-kim, adaptuje opowiadanie Frode Gryttena. Sinner to film o Michale, który prowadzi kursy uwodzenia kobiet (projekt „Realna metoda skutecznego podrywu”). Tytułowygrzesznik uczy nas (tzn. nas samców) i uczestników tych kursów, jakstać się lepszą wersją mężczyzny. Obserwujemy zarówno zajęcia prak-tyczne, jak i teoretyczne. Jednakże zderzenie edukacyjnych rewelacjiMichała z rzeczywistością okazuje się dość bolesne. Jego uczniomprzekucie w czyn zaleceń mistrza podrywu nie przychodzi łatwo, a nawet jemu samemu trudno namówić kobietę na spotkanie (nawetnie „umówić się”), co obserwujemy w finale filmu. Stworzona przezniego koncepcja zawodzi u podstaw. Nie wychodzą mu nawet rozmo-wy przez telefon, nie mówiąc już o spotkaniach w tzw. realu. Obserwujemy zaledwie jedną scenę, w której Michał znajdujesię w towarzystwie kobiety. To sesja zdjęciowa, podczas której dziew-czyna ma grać niedostępną. Taka sytuacja wyraźnie chłopakowi nieodpowiada. Nie potrafi się w niej odnaleźć i – jak to się już wcześniejszymon baranowskiTrzy razy o wymyślaniu sobie życiaImagesvol. X/no. 19Poznań 2012ISSN 1731-450xszymon baranowski138zdarzało – pozostaje zajęty tylko własną osobą. Jest w filmie jeszczeinna ważna scena, która zdaje się odnosić wprost do takiego obroturzeczy. Oto Michał rozmawia przez komunikator internetowy z mat-ką. Kobieta utwierdza go w przekonaniu o jego ponadprzeciętnej uro-dzie i wróży mu karierę aktorską w Hollywood. Rzeczywistość jest jednak bardziej brutalna, o czym świadczącastingi, na których Michał nie potrafi sprostać postawionemu muzadaniu. Znawca kobiet w teorii – praktykiem okazuje się kiepskim.Bliskość dwojga ludzi okazuje się nie być chwytem marketingowym, o czym próbuje on nas przekonać. Co ciekawe, również Kalina Ala-brudzińska w swoim filmie odnosi się do tej kwestii, obnażając wyra-chowanie trenerów i sztuczność tego rodzaju projektów. Takich problemów zdaje się nie mieć bohaterka filmu KlaryKochańskiej Królowa Śniegu. W pierwszych ujęciach filmu widzimyuśmiechniętą kobietę, która z okien samochodu obserwuje paryskąwieżę Eiffla. Za kamerą (ujęcia á la home video) znajduje się mężczy-zna, z którym dziewczyna ma świetny kontakt. Potem mężczyzna jużsię nie pojawia. W filmie za to obserwujemy zajęcia, które skrzętnie i regularnie wypełniają życie kobiety. Mieszkanie jak z katalogu, pracaw kancelarii prawniczej, ustabilizowany dzień, w którym zawsze poja-wiają się te same czynności, wykonywane z ogromną starannością.Seria ćwiczeń, pielęgnacja ciała, śniadanie, basen i kurs tanga, któryjest praktycznie jedyną okazją zaznania bliskości z drugim człowie-kiem. Wszystko to dzieje się w sterylnych, śnieżnobiałych wnętrzach,co powoduje, że kobieta postrzegana być musi jako pogrążona w samotności, a jej życie jako naznaczone potrzebą spełnienia i odna-lezienia siebie w świecie. Na pierwszy rzut oka kobieta ma wszystko.Bo jest też jakaś rodzina, z którą, podobnie jak Michał z Sinnera,kobieta rozmawia za pośrednictwem internetu. Film Kochańskiej opowiada o zjawisku żywo dyskutowanym,aktualnym. Single zostali już rozpracowani w opracowaniach nau-kowych, dla nich tworzy się specjalne strony internetowe, oferty sklepów, biur turystycznych, klubów czy restauracji. Osoby te stają się celem marketingowców i reklamowych strategów. My przy-glądamy się singielce, która zapewne z tych, kierowanych specjalniedo niej, ofert korzysta. To wszystko jednak nie przynosi naszej boha-terce ani szczęścia, ani spełnienia. Poza kursem tanga nic w jej życiunie iskrzy. Reżyserka filmu świetnie ukazuję tę jedyną iskierkę, główniepoprzez kolorystykę i dynamikę ujęć z Milongi. Czerwony kolor, sym-bol miłości, a także bliskie ujęcia ukazujące namiętność argentyńskie-go tańca wzbudzają nadzieję na możliwość zmiany losu prawniczki.Jednak po chwili nadzieja ta zostaje zgaszona. Wracamy do natural-nych barw, kroki uczestników kursu stają się powolne, pozbawioneemocji i napięcia. Wszyscy wokół siebie tylko krążą, nie pozostawia-jąc sobie szans na prawdziwą miłość. Film Królowa Śniegu mógłby staćsię więc manifestem przeciwników singielskiego stylu życia. Życia139trzy razy o wymyślaniu sobie życiaustabilizowanego, uregulowanego jak w najlepiej skomponowanymkalendarzu, ale przede wszystkim nieszczęśliwego i samotnego.Do sytuacji damsko-męskich wracamy przy okazji filmu Mag-nusa Arnesena Zaśpiewaj mi do snu. 45-letni Robert wiedzie swojeustabilizowane życie u boku umierającej na raka matki. Jest cichymbuntownikiem, pokątnie zrywa kwiaty z przydomowych ogródków,porzuca swoją pracę, bo szef wymaga od niego noszenia nielubianegoprzez niego uniformu. Ma być takim samym pocztowcem jak jegokoledzy i koleżanki z pracy. Robert woli jednak do pracy zakładaćdżinsy, bluzę z kapturem i koszulkę z nazwą swojej ulubionej kapeli –The Smiths. Mimo buntowniczego charakteru jest przygaszony. Jegotwarz nie wyraża praktycznie żadnych emocji, nawet wtedy, gdy przy-jeżdża do domu i przygląda się agonii swojej matki. Matka, świadomatego, że za chwilę odejdzie na zawsze, martwi się o przyszłość Roberta,nie chce, żeby został sam. Ten więc wymyśla „piosenkę”, którą zaśpie-wa jej do ostatniego snu. Piosenka jest równocześnie bajką, która maukoić nie tylko niepokój matki, ale także Roberta. Wyrusza na poszukiwanie „swojej” dziewczyny lub kogoś, ktobędzie ją udawał. Dopiero podczas powrotu do domu, kiedy jest jużzrezygnowany, w ostatniej chwili odnajduje idealną kandydatkę, któ-ra zgadza się odegrać najważniejszą rolę w tej bajce. Matka z łatwo-ścią odkrywa intrygę uknutą przez Roberta i Ingrid-Marit. Mimo toumiera spokojnie, ponieważ wie, że Robert po jej śmierci poradzisobie i w swoim spokojnym, wyciszonym życiu odnajdzie szczęście. W finale filmu obserwujemy Roberta wychodzącego na przystań, cze-kającego na statek, na którym przybędzie Ingrid-Marit. Przybycie tego statku być może zmieni jego życie. I choć wcześniej wydawało się,że miłość nie jest mu potrzebna do szczęścia, teraz wiemy, że w usta-bilizowanym życiu Roberta jest sporo miejsca, które wypełnić możekobieta.Spokojny, kameralny film Arnesena pokazuje, jak silna i ważnajest bliskość drugiego człowieka. Bliskość, która każe wypełnić każdąprośbę, nawet taką, która stoi w sprzeczności z naszą naturą. Robertspełnia dla matki jej ostatnie życzenie, ale spełnia też swoje marzenia,poznaje kobietę, która może stanie mu się równie bliska jak zmarłamatka. W lirycznym sztafażu, w otoczeniu norweskich fiordów oglą-damy historię człowieka, którego życie odmieniła nadzieja. Nadzieja,która wyrosła z jego wielkiej tragedii. Pięknie skomponowane kadry, w których otrzymujemy tę opo-wieść, tworzą niepowtarzalną atmosferę filmu. Magnus Arnesen uka-zuje świat swoich rodaków, świat pełen spokoju, nadziei, ale też życio-wych dramatów. Otwarte zakończenie etiudy wzbudza u widza poczu-cie prawie że idylliczności tego świata, w którym kolor kwiatów, rytmżycia przyrody jest krajobrazem dla życia spełnionego, otwartego nato, co nowe.Te trzy filmy zrealizowane przez studentów łódzkiej filmówkiłączy pragnienie opowiedzenia o współczesności. Jej wielobarwnośćszymon baranowski140objawia się w tematyce podjętej przez twórców. Główną cechą naszychczasów wydaje się być – według Alabrudzińskiej, Kochańskiej i Arne-sena – samotność. Każdy z twórców pokazuje widzom inną receptę najej przezwyciężenie. Możemy zapisać się na kurs podrywu i stać siębezczelnym i cynicznym macho, możemy też nic z tym nie robić,zamknąć się w świetnie wyposażonym mieszkaniu i zrytualizowaćswoje życie do najdrobniejszych, powtarzalnych czynności. Możemyteż dostać od losu mały sygnał, który wywoła w nas impuls do walki o swoje szczęście. Współczesność pozostaje w diagnozach tych twórców wielo-barwna i otwarta. To, co w tych filmach jest najważniejsze, to brakjakiejkolwiek dydaktyki. Choć Michał z Sinnera nie wzbudza mojejsympatii, a życie prawniczki z Królowej Śniegu nie wydaje mi się w naj-mniejszym stopniu ciekawe, to z ogromnym zainteresowaniem przy-glądałem się ich walce o to, co dla nich ważne. Studenci filmówki z peł-nym zaangażowaniem pokazują różne możliwości wyboru własnejdrogi życiowej. I to właśnie jest najbardziej interesującym „materia-łem na film” dla Alabrudzińskiej, Kochańskiej i Arnesena – otwartośćświata i możliwość kształtowania własnego życia w poszukiwaniuszczęścia. 