Hoszowska, Mariola

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w

”JAN KILIŃSKI. HISTORIA I PAMIĘĆ” PRACA ZBIOROWA POD RED. VIOLETTY JULKOWSKIEJ, POZNAŃ-TRZEMESZNO 2015

Mariola Hoszowska

Crossref

Historia Teoria

Historia@Teoria

ISSN 2450-8047 nr 2016/2 (2)http://dx.doi .org/10.14746/ht .2016. 1 .2 .09s. 171-173171”JAN KILIŃSKI. HISTORIA I PAMIĘĆ” PRACA ZBIOROWA POD RED. VIOLETTY JULKOWSKIEJ, POZNAŃ-TRZEMESZNO 2015 Stosunkowo rzadko do rąk czytelników trafi ają opracowania historyczne, które mają szanse znaleźć szersze grono odbiorców. Wydawnictwo zbiorowe bada-czy związanych z Uniwersytetem im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, ukazujące się pod staranną redakcją Violett y Julkowskiej, do takich właśnie należy. U jego podstaw legł interesujący zamysł badawczy połączenia refl eksji w obrębie dwóch fundamentalnych kategorii, jakimi są historiografi a i pamięć. Autorom udało się pokazać w ich świetle postać Jana Kilińskiego, który dosyć wcześnie zyskał status bohatera narodowego, stając obok postaci tej miary, co Tadeusz Kościuszko. Publi-kacja poznańskich historyków w pasjonujący sposób pokazuje człowieka z „krwi i kości”, jakim był rzemieślnik i mistrz szewski, a potem pułkownik insurekcyjnego wojska, i nie mniej frapująco jego „życie po życiu”, czyli proces kształtowania się legendy bohatera. Legendy, której żywotność, została poddana także badaniom sondażowym, przeprowadzonym w 2010 roku wśród młodych Polaków. Ale jest jeszcze jeden ważny aspekt całego przedsięwzięcia, o którym nie sposób nie wspomnieć, to znaczy jego wymiar społeczny i uruchomienie energii społeczności lokalnej Trzemeszna, z której wyszedł Jan Kiliński. Mieszkańców, o których można powiedzieć, że są „z rodu Kilińskiego”. Zaangażowanie miejscowych „strażników pamięci” w złożenie hołdu wielkiemu krajanowi, potwierdza historyczną ciągłość i żywotność historii, o której pięknie powiedziano, że ma odrodzicielską moc. Autorom udało się pokazać jej źródła. Do tego dbałość o szatę grafi czną książki, dostarcza nie tylko dodatkowej przyjemności podczas lektury, ale i odpowiada na potrzeby homo videns. Marian Drozdowski w artykule pt. „Jan Kiliński rodem z Trzemeszna” przy-pomina najważniejsze fakty z życia bohatera, w tym podejmuje próbę rekonstrukcji najmniej znanego okresu pobytu w Poznaniu, mającego na celu podtrzymanie Mariola HOSZOWSKAUniwersytet Rzeszowski172REVIEWS, DISCUSSION PAPERS, REPORTSinsurekcji po klęsce maciejowickiej. Ponadto, co istotne z punktu widzenia założeń koncepcyjnych, autor odnosi się do losów i wartości pozostawionych przez Kilińskiego materiałów autobiografi cznych, wykorzystywanych przez wybitnych badaczy XIX-XX w. Cenne uzupełnienie tekstu stanowi zestawienie źródeł i opracowań poświęconych słynnemu insurgentowi, przygotowane przy współudziale Anny Lepalczyk.Bożena Górczyńska-Przybyłowicz w artykule pt. „Rzemiosło tradycyjną formą wytwórczej aktywności i społecznej samoorganizacji”, przybliża rozwój rzemiosła na ziemiach polski, oraz w samym Trzemesznie. Autorka poszu-kuje w historycznych tradycjach przyczyn odrodzenia rzemiosła w III RP, a także ukazuje walory rzemieślniczego fachu, jako ważnego regulatora życia społecznego.Maciej Forycki w szkicu zatytułowanym „Artystyczne przedstawienia uczestnika Insurekcji Kościuszkowskiej”, analizuje postać Jana Kilińskiego na znanym obrazie Matejki Konstytucja 3 Maja 1791 roku, oraz artystyczne kon-wencje ujmowania rewolucji i jej ludowych bohaterów: polskich i francuskich. Omawia również kształt artystyczny i wymowę ideową pomnikowego tryptyku Kilińskiego we Lwowie, Warszawie i Trzemesznie.Alina Hinc w artykule pt. „W kręgu mitologii postaci Jana Kilińskiego”, posiłkując się własnymi ustaleniami (opublikowana w 2013 r. rozprawa), bardzo interesująco omówiła czynniki sprzyjające kształtowaniu się legendy bohatera w okresie porozbiorowym, w Polsce odrodzonej, w latach okupacji hitlerowskiej, oraz w dobie PRL. Zestawienie kolejnych edycji pamiętników Kilińskiego, utwory poetyckie i pieśni poświęcone bohaterowi, liczne fotografi e ukazują-cych się wydawnictw okolicznościowych, dodatkowo podnoszą atrakcyjność opracowania autorki.Artykuł Mariusza Menza pt. „Jan Kiliński jako patron szkół i bohater szkolnych narracji historycznych”, to poniekąd głos polemiczny wobec tezy sformułowanej przez A. Hinc o słabnącej w III RP legendzie bohatera. Autor poza zasadnymi wnioskami wyprowadzanymi z lokalizacji szkół noszących imię Kilińskiego, skupił uwagę na dwóch elementach szkolnej rzeczywistości, tj. pro-mocji osoby patrona, oraz jego obrazie w wybranych narracjach podręcznikowych okresu II RP, PRL i III RP, wiążąc ewolucję wizerunku bohatera z prowadzoną wówczas polityką historyczną. Artykuł Violett y Julkowskiej pt. „Jan Kiliński – dawna i współczesna kultura pamięci” jest kluczowy dla publikacji, bowiem stanowi rodzaj ogniwa wiążącego, MARIOLA HOSZOWSKA   ”Jan Kiliński. Historia i pamięć” praca zbiorowa... 173ale i pogłębiającego podejmowane przez pozostałych autorów problemy o cha-rakterze teoretycznym i aplikacyjnym. Można go odczytywać jako komentarz, szczególnie do artykułów A. Hinc i M. Menza. Pewne wątpliwości nasuwają się w odniesieniu do podanej na s. 108, przy okazji opisu uroczystości odsłonięcia pomnika Kilińskiego w Trzemesznie oceny patriotyzmu, dla którego rzekomo nie było miejsca w ofi cjalnej ideologii lat 60. XX w. Tymczasem powrót po 1956 r. do władzy Gomułki, dokonał się pod hasłami patriotyzmu (ludowego) i jego symetrii wobec internacjonalizmu. Kilka lat później na tym podglebiu rozpra-wiono się z „obcymi”. Przy okazji, może lepiej byłoby konsekwentnie trzymać się chronologii w prezentowaniu form upamiętniania bohatera w Trzemesznie? Interesująco rysują się wyniki przeprowadzonych badań ankietowych, pokazujące fundamentalną rolę instytucji rodziny, oraz szkoły prowadzącej skoordynowaną akcję wychowawczą ukierunkowaną na kształtowanie świadomości historycznej i pamięci kulturowej, wreszcie przedsięwzięć lokalnych (związanych z rokiem jubileuszowym). Jak w soczewce widać rolę, którą w pracy pamięci odgrywa budowana na dziedzictwie tożsamość jednostkowa i zbiorowa.Jeśli chodzi o artykuł Jerzego Leśniewskiego pt. „Jan Kiliński w kulturowej ofercie eventowej”, to mam wątpliwości, czy w kontekście ustaleń M. Drozdow-skiego, zasadne jest stanowcze twierdzenie o „ukończeniu szkoły elementarnej…” (s. 120). Niemniej jest to wartościowy tekst, dokumentujący usiłowania lokalnej społeczności na rzecz upamiętnienia sławnego krajana, oraz wyraz stanu świadomo-ści historycznej mieszkańców Trzemeszna A.D. 2010. Łączenie opisu wypadków lokalnych z kategoriami pojęciowymi właściwymi dla turystyki kulturowej, nie wydaje mi się natomiast najszczęśliwszym rozwiązaniem, skoro nie idą za tym stosowane w analizie eventów metody.

https://pressto.amu.edu.pl/index.php/ht/article/download/5389/5476

”JAN KILIŃSKI. HISTORIA I PAMIĘĆ” PRACA ZBIOROWA POD RED. VIOLETTY JULKOWSKIEJ, POZNAŃ-TRZEMESZNO 2015

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w

Crossref

Historia@Teoria

”JAN KILIŃSKI. HISTORIA I PAMIĘĆ” PRACA ZBIOROWA POD RED. VIOLETTY JULKOWSKIEJ, POZNAŃ-TRZEMESZNO 2015

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w

Crossref

Historia@Teoria

Biblioteka Nauki - repozytorium artykuÅÃ³w