Lenort, Feliks

Ecclesia. Studia z Dziejów Wielkopolski 

RECENZJE 3 0 3KOŚCIÓŁ I HISTORIA. DROGII WZAJEMNE POWIĄZANIA. KSIĘGA PAMIĄTKOWA KU CZCI KSIĘDZA PROFESORA ANZEL­MA WEISSA. Red. Stanisław Tylusi Jan Walkusz. Lublin 2001 ss. 386. Redakcja Wydawnictw Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.Ksiądz profesor Anzelm Weiss, ka­płan Archidiecezji Poznańskiej, które­mu tę Księgę dedykowano, związany jest z Katolickim Uniwersytetem Lubel­skim od roku 1970 (pięć lat wcześniej rozpoczął tam studia w Instytucie Hi­storii Kościoła), przechodząc kolejno wszystkie stopnie uniwersyteckiej ka­riery. Od 1984 kierownik Katedry Me­todologii i Nauk Pomocniczych Historii Kościoła, prodziekan, przez dwie ka­dencje (od 1993) dziekan Wydziału Teologicznego. Członek Komisji Nauk Pomocniczych Historii i Edytorstwa Komitetu Nauk Historycznych PAN. Autor kilkuset publikacji (w tym wiele haseł w „Encyklopedii Katolickiej”, w której pełnił przez pewien czas funk­cję sekretarza naukowego), w tym kil­ku obszernych wydawnictw książko­wych: „Organizacja diecezji lubuskiej w średniowieczu” (Lublin 1977), „Pa­rafia Komorowo-Wolsztyn w średnio­wieczu” (Lublin1979) i „Biskupstwa bezpośrednio zależne od Stolicy Apo­stolskiej w średniowiecznej Europie” (Lublin 1992) -  rozprawa fundamental­na także w dyskusyjnej kwestii począt­ków biskupstwa poznańskiego.Obszerny tom „Kościół i historia”, poza pomieszczonym na początku opi­sem życia i działalności naukowej, bi­bliografią prac drukowanych i wyka­zem prac dyplomowych pisanych pod kierunkiem Jubilata, zawiera 21 roz­praw naukowych.Problematyka wielkopolska, tak bli­ska Jubilatowi, nie jest tu nadmiernie reprezentowana (autorami rozpraw są wszak nie tylko historycy, lecz także inni naukowcy z Wydziału Teologiczne­go), jednakże kilka obecnych tu przy­czynków zasługuje tu na szczególną uwagę, np. Jana Walkusza „Wpływ szkoły na kształtowanie się zaintereso­wań literackich polskiego duchowień­stwa katolickiego, Pomorza Nadwi­ślańskiego i Wielkopolski w XIX i XX wieku (1848-1939)”, ukazujący ważny segment pozaduszpasterskiej aktywno­ści duchowieństwa w zaborze pruskim, który tu był uprawiany przez pisarzy w sutannach z dużym powodzeniem. Działo się tak mimo dominujących in­nych priorytetów: narodowych, nie­podległościowych czy wynikających z haseł pracy organicznej. Decydujący wpływ na zainteresowania literackie duchowieństwa miały niewątpliwie gimnazja, które to zjawisko autor pod­dał szczegółowej analizie. W wielkopol­skiej części zaboru pruskiego zdecydo­wanie pierwsze miejsce przypadło Gim­nazjum św. Marii Magdaleny w Pozna­niu, z którego w latach 1876-1896 wyszło ośmiu przyszłych duchow­nych, zajmujących się także twórczo­ścią literacką. Ale i absolwenci innych wielkopolskich gimnazjów (Krotoszyn, Ostrów, Rogoźno) ujawniali zaintereso­wania literackie, aczkolwiek w niepo­równanie mniejszym procencie. Zainte­resowania literackie przyszłych du­chownych rodziły się nie tylko pod wpływem szkoły. Autor rozszerzył już swe badania w tym przedmiocie w ar­3 0 4 RECENZJEtykule pt. „Rola środowiska rodzinne­go w procesie kształtowania się aktyw­ności literackiej polskiego duchowień­stwa na ziemiach byłego zaboru pru­skiego w latach 1848-1939” („Roczni­ki Teologiczne”, t. 48: 2001 nr 4 s. 111-130).Z problematyki wielkopolskiej nale­ży jeszcze wymienić Bernarda Koło­dzieja „Dzieje Studium Filozoficzno- Teologicznego Towarzystwa Chrystu­sowego”, które od roku 1939/40 mia­ło się przenieść do Poznania już pod nazwą Wyższego Seminarium Du­chownego Towarzystwa Chrystuso­wego, Grażyny Karolewicz „Więzy nauczycieli akademickich Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego z Wielko­polską w okresie międzywojennym” (ze 178 nauczycieli akademickich okresu międzywojennego 11 osób by­ło związanych z Wielkopolską) i Wło­dzimierza Brońskiego „Teksty kazań niedzielnych dla dorosłych «Biblioteki Kaznodziejskiej» i «Współczesnej Am­bony» jako źródło przepowiadania Bi­blijnego” (poznańska „Biblioteka Ka­znodziejska”, może się szczycić długim żywotem, bo licząc od pierwszej wer­sji, rok narodzin był w roku 1870).Bliski Jubilatowi (ponieważ sam zaj­mował się tą problematyką) jest za­pewne zamieszczony tu artykuł Edwarda Gigilewicza „Ustawodawstwo heraldyki kościelnej”, czy Jana Śrutwy „Historia Kościoła jako historia zbawie­nia -  koncepcja Euzebiusza z Cezarei”. To ostatnie zagadnienie -  czym jest hi­storia Kościoła, czy mieści się w strukturze nauk kościelnych -  wciąż bywa przedmiotem dyskusji. Pozytyw­na odpowiedź w środowiskach teolo­gicznych wydaje się oczywista. Zagad­nienie to zanalizował przed laty Romu­ald Gustaw w monografii pt. „Rozwój pojęcia historii Kościoła od I do XVIII wieku” (Poznań 1964), który koncep­cji Euzebiusza z Cezarei poświęcił spo­ro uwagi.FELIKS LENORTKazimierz Karłowski: Z DZIEJÓW ELEKCJI KAPITULNEJ ARCYBI­SKUPÓW GNIEŹNIEŃSKICHI POZNAŃSKICH W LATACH 1821­-1925. Tekst przejrzał, poprawił oraz posłowiem opatrzył Marian Fąka. Uniwersytet im. Adama Mickiewicza. Wydział Teologiczny. Studia i Mate­riały, t. 49. Poznań 2002 ss. 208.Znaczenie biskupów w dawnej Pol­sce było niezwykle ważne ze względu na ich rolę w Kościele, ale także w ży­ciu politycznym kraju, gdzie zajmowali wysokie funkcje urzędników państwo­wych, zwłaszcza kanclerzy, a później pełnili rolę senatorów. Po utracie nie­podległości ich rola w życiu narodu nie zmalała, a wręcz przeciwnie, wzrosła, co widzimy na przykładzie ziem pol­skich pod zaborem pruskim. Miało to duży wpływ na perturbacje związane z powołaniem nowych urzędów diece­zji. Dziejom pierwszej elekcji kapitulnej prymasa Polski po rozbiorach oraz wyboru arcybiskupów gnieźnieńskichi poznańskich w latach 1821-1925 po­święcona jest praca zmarłego w roku 1976 ks. dra Kazimierza Karłowskiego, kanonika i penitencjarza katedry po­znańskiej, prałata domowego a także profesora prawa kanonicznego i teolo­gii moralnej w Arcybiskupim Semina­rium Duchownym w Poznaniu. Mono­

KOŚCIÓŁ I HISTORIA. DROGI I WZAJEMNE POWIĄZANIA. KSIĘGA PAMIĄTKOWA KU CZCI KSIĘDZA PROFESORA ANZELMA WEISSA. Red. Stanisław Tylus i Jan Walkusz. Lublin 2001

Crossref

https://pressto.amu.edu.pl/index.php/e/article/download/15247/15001

KOŚCIÓŁ I HISTORIA. DROGI I WZAJEMNE POWIĄZANIA. KSIĘGA PAMIĄTKOWA KU CZCI KSIĘDZA PROFESORA ANZELMA WEISSA. Red. Stanisław Tylus i Jan Walkusz. Lublin 2001

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

Ecclesia. Studia z Dziejów Wielkopolski

Crossref