Tokarz, Bożena

Undetermined

iReteslaw

Wspomnienie o Rozce Štefan(1913—2011)Dnia 18 stycznia 2011 r. zmarła w Lublanie profesor Rozka Štefan, polonistka i tłumaczka, twórczyni słoweń-skiej „szkoły przekładu z języka polskiego”, która syste-matycznie od 1945 r. zapoznawała czytelnika słoweń-skiego z wybitnymi dziełami literatury polskiej. Jej życie, pracę dydaktyczną i badawczą oraz przekłady literackie charakteryzuje odpowiedzialność etyczna za wykonywaną pracę i przyjęte postawy, rzetelność i skromność. Za upo-wszechnianie kultury polskiej w Słowenii została odzna-czona w Polsce w 1977 r. Złotym Krzyżem Zasługi, trzy lata po ukazaniu się Jej przekładu Pana Tadeusza Adama Mickiewicza. W 1980 r. w Słowenii otrzymała Order Pracy, a w 2001 r. — Nagro-dę im. Antona Sovre za wybitne osiągnięcia w zakresie przekładu. Z Jej śmiercią kultura polska straciła swego wybitnego ambasadora.Rozka Štefan stworzyła podstawy do rozwoju lublańskiej polonistyki, po-czątkowo, w 1947 r., jako pierwsza lektorka języka polskiego na Uniwersytecie w Lublanie, a później starsza wykładowczyni, autorka podręczników do nauki języka polskiego (Učbenik poljskega jezika, 1969), historycznoliterackich prze-glądów literatury polskiej (Poljska književnost, 1960 wraz z bibliografią przekła-dów słoweńskich),  licznych studiów o pisarzach, literaturze i kulturze polskiej, o przekładach starszej literatury polskiej oraz o polsko -słoweńskich kontaktach kulturowych. Potrafiła zainteresować studentów polską kulturą i literaturą, ucząc ich języka polskiego, dzięki czemu wychowała grono znakomitych tłumaczy Wspomnienie o Rozce Štefan8i licznych miłośników kultury polskiej. Uczyła języka z dużym zaangażowaniem, pokazując polską kulturę w trakcie przygotowywanych razem ze studentami wie-czorów literackich i podróży do Polski. Wraz z wiedzą o kulturze i literaturze polskiej przekazywała swym słuchaczom także emocje, wyczucie niuansów se-mantycznych słowa literackiego, przede wszystkim poetyckiego, oraz rzetelność, ciekawość i cierpliwość, inspirując ich do poszerzania kompetencji kulturowych tłumacza. Do końca życia gromadziła wokół siebie dawnych uczniów, wśród nich również tłumaczy, na spotkaniach zawodowych i prywatnych rozmowach. Wyma-gająca wobec siebie i innych wzbudzała zawsze szacunek otoczenia. Szczególny stosunek Rozki Štefan do kultury i literatury polskiej kształto-wał się począwszy od  Jej studiów slawistycznych na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu w Lublanie przed drugą wojną światową,  rocznego stypendium na Uniwersytecie Jagiellońskim w roku akademickim 1938/1939, przez ciężkie do-świadczenia wojenne i osadzenie na początku 1944 r. w obozie koncentracyjnym w Ravensbrück -Barth oraz pracę dydaktyczną i badawczą. Można powiedzieć, że miał on charakter intymny za sprawą komplementarności Jej doświadczeń osobi-stych, znajomości konkretnych ludzi, polskich losów historycznych, kultury, języ-ka i literatury. Dzięki tej wiedzy i doświadczeniu mogła pisać studia porównawcze na temat słoweńskiej i polskiej literatury (Mickiewicz in Čop, „Naša sodobnost” 1955; Prešeren in Mickiewicz, „Slavistična revija” 1963). Współpracowała także przy wydaniu listów Čopa z Galicji (Čopovi galicyjski dopisniki, 1989), przyjacie-la France Prešerna, wybitnego słoweńskiego poety romantycznego, którego twór-czość była swoistym pomostem między polskim a słoweńskim romantyzmem. Napisała wiele artykułów o polskich modernistach. Przedstawiła recepcję Ivana Cankara w Polsce, wybitnego prozaika i dramaturga słoweńskiego.Jej dorobek translatorski obejmuje między innymi wybitne dzieła polskiego romantyzmu: Adama Mickiewicza (Gospod Tadej, 1974; Pesmi in pesmitve, 1967; Konrad Wallenrod, 2000), lirykę Juliusza Słowackiego (1973), a także poezję współczesną: Leopolda Staffa (1996), Wisławy Szymborskiej (Semenj čudežev, 1997), Juliana Tuwima (2001), Julii Hartwig oraz antologię polskiej liryki miłos-nej od renesansu do końca XX w. (Prošnja za srečne otoke, 1999).Zasługi Rozki Štefan dla powstania w 2004 r. podwalin pod Katedrę Poloni-styki na Wydziale Filozoficznym, kierowaną przez Jej ucznia i tłumacza literatury polskiej Nika Ježa, jak również wybitny dorobek translatorski sprawiły, że Jej imię pozostanie w naszej pamięci i sercu. Wspomnienie o Rozce Štefan 9Wybrana bibliografia Rozki Štefan:  książkowe przekłady z literatury polskiej,  artykuły i rozprawy o polskich pisarzach  oraz o polsko -słoweńskich kontaktach  literackich i kulturowych1 1. O novi poljski poezji. „Ljudska pravica” 1945, št. 6, s. 161 (recenzja). 2. Adam Mickiewicz. (W dziewięćdziesiątą rocznicę śmierci). „Ljudska pravica” 1945, št. 4, s. 189 (przedruk „Pomorski dnevnik” 1948, s. 277). 3. W. Wasi lewska: Iz ljubezni. „Naša žena” 1946, št. 1—6, s. 21—23, 47—48, 71—72, 95—96, 126—128, 150—152 (przekład). 4. S. Piętak: Fronta na Visli (fragment). „Mladina” 1946, št. 5, s. 51 (przekład). 5. A. Ważyk: V deželi šestih republik. „Novi svet” 1948, s. 319—320 (recen-zja). 6. O poljskem literarnem časopisju. „Novi svet” 1948, s. 886—888 (recenzja).  7. Ob razstavi „Oprema poljske knjige”. „Slovenski poročevalec” 1948, št. 3, s. 97 (recenzja). 8. Juliusz Słowacki. (W stulecie śmierci). „Slovenski poročevalec” 1949, št. 3, s. 82. 9. O poezji Mlade Poljske. „Nova obzorja” 1954, št. 12, s. 721—731 (rozprawa).10. Żeromski — Reymont. (W trzydziestą rocznicę śmierci). „Naša sodobnost” 1955, št. 5/6, s.  567—576 (rozprawa).11. Mickiewicz in Čop. „Naša sodobnost” 1955, št. 11/12, s. 983—992 (rozpra-wa).12. Tri poljski jubileji. „Jezik in slovstvo” 1955/1956, št. 1, s. 32 (recenzja).13. H. Wolpe: Mickiewicz in dekabristi. „Jezik in slovstvo” 1955/1956, št. 4/5, s. 97—104 (przekład).14. S. Żeromski: Gozdni odmevi. „Naši razgledi” 1955, št. 3, s. 62—63 (prze-kład).15. Bolesław Prus. Wstęp. In: B. Prus: Lutka. Tłum. M. Bregant. Ljubljana 1956, s. 819—828 (rozprawa).16. Adam Mickiewicz. „Nova obzorja” 1956, št. 1, s. 33—45 (rozprawa).17. Stanisław Wyspiański. „Jezik in slovstvo” 1957, št. 3, s. 97—102 (rozprawa).18. Dva portreta iz sodobne poljske književnosti. „Slovenski poročevalec” 1957, št. 5, s. 214 (recenzja).19. Kongres poljskih pisateljev. „Naša sodobnost” 1957, št. 2, s. 189—192; št. 3, s. 281—284 (sprawozdanie).11 Pełną bibliografię prac Rozki Štefan opublikowanych do 1994 r. opracował Niko Jež w czasopi-śmie „Jezik in slovstvo” 1993/1994, št. 7—8, s. 332—336.Wspomnienie o Rozce Štefan1020. Poljske literalne nagrade. „Naši razgledi” 1958, št. 7, s. 175 (przegląd i oce-na).21. A. Schaff: Filozofski aspekt procesa sporazumevanja. „Naša sodobnost” 1958, št. 8/9, s. 802—812; št. 10, s. 945—950; št. 11, s. 1024—1032 (prze-kład).22. Julij Słowacki. „Jezik in slovstvo” 1959/1960, št. 4, s. 97—101 (rozprawa).23. O novejši poljski poezji. „Naša sodobnost” 1959, št. 5, s. 452—461 (rozpra-wa).24. Poljska književnost. In: Poljska književnost. Ur. in prev. R. Štefan. Ljubljana 1960, s. 473—536 (rozprawa); Bibliografię przekładów literatury polskiej na język słoweński opracowali: Gregor Koci jan, Jože Koruza i Jože Pogač-nik.25. Slovenske pesmi in nowele v polščini. „Naša sodobnost” 1961, št. 5, s. 472—475 (recenzja).26. Zanimiva knjiga o poljski stilistiki. „Jezik in slovstvo” 1961/1962, št. 6, s. 188—191; št. 7, s. 220—221 (recenzja książki H. Kurkowska, S. Sko-rupka: Stylistyka polska. Warszawa 1959).27. Zofia Nałkowska in njeno delo. In: Z. Nałkowska: Medaljoni. Prev. R. Šte-fan. Ljubljana 1963, s. 91—98 (rozprawa).28. Prešeren in Mickiewicz. „Slavistična revija” 1963, št. 1—4, s. 181—198 (roz-prawa).29. Od Reja do Mrožka. „Gledališki list Drame SNG” št. 4, s. 154—171 (rozpra-wa).30. Z. Nałkowska: Medaljoni / Medaliony. Ljubljana 1963 (przekład).31. J. Kelera: Dramska oblika Leona Kruczkowskega. „Gledališki list Drame SNG” 1963/1964, št. 4, s. 117—134 (przekład).32. Poljska lirika dvajstega stoletja. „Sodobnost” 1964, št. 1, s. 82—83 (recenzja książki L.  Krakar: Poljska lirika dvajstega stoletja. Prev. L. Krakar.  Ljub-ljana 1963).33. Dr. Maria Bobrownicka: Poljska slavistika po drugi svetovni vojni. „Jezik in slovstvo” 1964, št. 6, s. 186—190 (przekład).34. Še enkrat o „Poljski liriki”. „Sodobnost” 1965, št. 4, s. 358—360 (recenzja). 35. Adam Mickiewicz — življenje in delo. In: A. Mickiewicz: Pesmi in pesnit-ve. Ljubljana 1967, s. 143—166 (rozprawa).36. Poljski lirik Leopold Staff. „Jezik in slovstvo” 1967, št. 8, s. 236—239 (recenzja).37. L. Staff: Wiersze. (W dziesiątą rocznicę śmierci). „Sodobnost” 1967, št. 4, s. 431—433 (przekład).38. A. Mickiewicz: Pesmi in pesnitve. Izbor, uredništvo, spremna beseda in opombe. R. Štefan. Prev. R. Štefan, D. Ludwik, J. Udovič. Ljubljana 1967.39. Ob zadni uprizoritvi Mickiewiczevih Dziadov. „Sodobnost” 1968, št. 7/8, s. 798—805 (recenzja).Wspomnienie o Rozce Štefan 1140. Cankar pri Poljakih. „Slavistična revija” 1969, št. 1, s. 307—313 (rozprawa).41. Poljska poezja med obema vojnama. Literarni večer. RTV Ljubljana, 14.10. i 21.10.1970 (przekład).42. Praktična poljska stilistika. „Jezik in slovstvo” 1970/1971, št. 7, s. 212—216 (recenzja książki A. Wierzbicka, P. Wierzbicki: Praktyczna stylistyka. Warszawa 1968).43. Juliusz Słowacki. In: Słowacki. Ljubljana 1973, s. 81—94 (rozprawa).44. Hasła o polskich pisarzach (ok. 50) In: Leksikon Cankarjeve založbe. Ljublja-na 1973.45. Słowacki. Prepesnila R. Štefan, D. Ludvik. Izbrala, uredila in spremno besedo napisala Rozka Štefan. Ljubljana 1973 (przekład).46. Pesnik in njegovo delo. In: A. Mickiewicz: Gospod Tadej. Ljubljana 1974, s. 309—319 (rozprawa).47. Poljski slavisti in kritiki o naši književnosti. „Jezik in slovstvo”1973/1974, št. 8, s. 314—318 (krytyka).48. A. Mickiewicz: Gospod Tadej. Prevod, spremna beseda in pojasnila R. Štefan. Ljubljana 1974 (przekład).49. Slovanske pravljice. Prevod poljskih (83—97) in kašubskih (98—102), jezi-kovna redakcja slovenskih (182—188). Ljubljana 1974 (przekład).50. Jerzy Andrzejewski. In: J. Andrzejewski: Pepel in diamant / Popiół i dia-ment. Prev. F. Vodnik. Ljubljana 1975, s. 5—30 (rozprawa).51. Nekaj problemom ob prevajanju starejše poljske poezje. „Sodobnost” 1978, št. 10, s. 1012—1021 (rozprawa).52. Julian Przyboś (1901—1970). „Planinski vestnik” 1978, št. 12, s. 771—772 (krytyka).53. A. Gieysztor, S. Kieniewicz, E. Rostworowski, J. Tazbir, H. Were-szycki: Zgodovina Poljske. Skupaj z N. Jež. Ljubljana 1982 (przekład).54. Matija Čop v lvovskih „Rozmaitościh”. „Slavistična revija” 1985, št. 4, s. 107—118 (rozprawa).55. C. Miłosz: Somrak in svit. (prevedli R. Štefan, T. Pretnar, L. Krakar, W. Stępniakówna). Ljubljana 1987 (przekład).56. Čopovi galicijski dopisniki. Uredila, prevedla nemška pisma (oboje v sodelo-vanju z Nikom Ježem) in napisala uvodno študijo R. Štefan. Ljubljana 1989.60. Slovenski razsvetljenec Martin Kuralt v lvovski dobi. „Slavistična revija” 1990, št. 2, s. 81—99 (rozprawa).61. Matija Čop a romantyzm galicyjski. In: Studia o literaturach i folklorze Sło-wian. Red. R. Štefan. Warszawa 1991, s. 75—81 (rozprawa).62. Alarm. Poljska poezja 1939—1945. Prev. R. Štefan in T. Pretnar. Zbrala, uredila in podatke o pesnikih pripravila R. Štefan in N. Jež. Ljubljana 1992 (przekład).Wspomnienie o Rozce Štefan1263. Tone Pretnar kot prevajalec poljske poezje. „Jezik in slovstvo” 1993/1994, št. 4, s. 125—136 (rozprawa).64. Za zimo je prišla zima. „Razgledi” 1993, št. 2, s. 24; 1997, št. 2, s. 37 (recen-zja książek T. Pretnar: Veter davnih vrtnic. Ljubljana 1993; T. Pretnar: Tiho ti govorim. Celovec—Ljubljana—Dunaj 1993).65. L. Staff: Lirika. Izbrala, prevedla in spremno besedo napisala R. Štefan. Ljubljana 1996.66. O sonetizmu Leopolda Staffa. „Slavistična revija” 1997 (rozprawa).67. W. Szymborska: Semenj čudežev. Izbrala in prevedla R. Štefan in J. Unuk. Spremno besedo napisala J. Unuk. Radovljica 1999.68. Prošnja za srečne otoke:antologija poljske ljubezenske lirike. Izbrala, preved-la in spremno besedo napisala R. Štefan. Radovljica 1999.69. A. Mickiewicz: Konrad Wallenrod: zgodovinska povest iz litvanske in pru-ske preteklosti. Ljubljana 2000.70. J. Tuwim: Lirika. Izbrala, prevedla in spremno besedo napisala R. Štefan. Ljubljana 2001.Bożena Tokarz

Wspomnienie o Rozce Štefan (1913—2011)

https://ispan.waw.pl/ireteslaw/bitstream/20.500.12528/1590/1/03_wsp_R_Stefan_7-12-.pdf

Wspomnienie o Rozce Štefan (1913—2011)

Abstract

Similar works

Full text

Available Versions

iReteslaw