Agentbasert modellering : en del av samfunnsvitenskapenes verktøykasse

Agentbasert modellering – en del av samfunnsvitenskapenes verktøykasse I denne artikkelen introduserer vi agentbaserte modeller og gir eksempler på hvordan slike modeller har vært brukt i analyser av sosiale fenomener. Agentbaserte modeller er databaserte simuleringsmodeller som definerer et sett med agenter som handler og samhandler innenfor bestemte omgivelser. Med utgangspunkt i dette kan en studere hvordan det genereres samhandlingsmønstre og strukturer mellom agentene. Agentbaserte modeller kan på denne måten hjelpe samfunnsforskere til bedre forståelse av sosiale mekanismer og prosesser. De er nyttige for utviklingen av samfunnsfagene fordi de i større grad enn matematisk-analytiske modeller tillater forskeren å undersøke enkeltelementer og mekanismer – nuts and bolts – i kompliserte sosiale prosesser.Agent-based modelling - A toolbox for social scientists. In this article, we introduce agent-based models and give examples of how they have been used in various analyses of social phenomena. Computer-based models such as these take agents and their physical and social environment as a starting point to reveal the interaction patterns and structures that emerge when agents interact. We argue that agent-based modelling can help social scientists to better understand social mechanisms and processes. Agent-based models are useful for the development of the social sciences because, to a much greater extent than analytical mathematical models, they permit the researcher to examine elements and mechanisms – the nuts and bolts – of complex social processes

Plant Organic 5 jaar: evaluatie van bodemvruchtbaarheid, stikstofhuishouding en productie

In het Planty Organic proefveld, gelegen op proefbedrijf ‘Kollumerwaard’ van SPNA, wordt een volwaardig biologisch akkerbouwsysteem ontwikkeld met drie basis uitgangspunten: • volledig eigen stikstofvoorziening middels leguminosen • inzet van (eigen) maaimeststoffen • niet-kerende grondbewerking De gegenereerde kennis en ervaring zal ten goede komen aan zowel de reguliere als de biologische akkerbouw. Het proefveld omvat zes percelen van bijna 0,8 hectare. Er is sprake van een zesjarige vruchtwisseling, dus ieder gewas is ieder jaar aanwezig. Het project is gestart in 2011. Van ieder afzonderlijk jaar is sindsdien een rapportage verschenen. Voor deze evaluatie van de systeemontwikkeling en –prestaties is het opstartjaar achterwege gelaten en zijn de vijf jaren van 2012 tot en met 2016 geanalyseerd. Het blijkt dat de gekozen uitgangspunten daadwerkelijk gerealiseerd kunnen worden. Vanaf aanvang is er uitsluitend bedrijfseigen stikstof via leguminosen aangevoerd en door middel van maaimeststoffen, groenbemesters en gewasresten beschikbaar gekomen voor de gewassen. De opbrengsten liggen op een redelijk niveau en de onkruiddruk was beheersbaar. De bodem- en gewasanalyses op NPK en sporenelementen laten geen dalende tendens zien. Dit type grond heeft een dusdanige voorraad aan mineralen dat vijf jaar bedrijfsvoering zonder externe aanvoer geen analyseerbare verarming van bodem of gewas tot gevolg heeft. Het organische stof gehalte van de grond is jaarlijks gemeten. Deze metingen hebben een te grote foutenmarge om uitsluitsel te geven. De trend over de vijf jaar toont echter een bescheiden groei van 0,03 % per jaar. Dat is opmerkelijk voor een systeem zonder externe aanvoer van organische stof. De zes percelen zijn ingevoerd in het stikstof en organische stof model Ndicea. De gemeten en de gemodelleerde waarden van N-mineraal in de grond komen voldoende goed overeen. Het model lijkt de stikstofdynamiek van de grond goed te beschrijven. De modelberekeningen van de zes percelen laten een evenwicht zien in het organische stof gehalte van de bodem. Net als bij de metingen is er sprake van een onzekerheidsmarge. De in het model berekende uitspoeling ligt zeer laag. Dat kan verklaard worden door de gemiddeld zeer lage niveaus N-mineraal en een zeer grote mate van grondbedekking gedurende het jaar door gewassen, waaronder de maaivrucht gras/klaver en in latere jaren luzerne/klaver voor de maaimeststof, en waar mogelijk groenbemesters. De modellering maakt het mogelijk de interne stromen in detail in beeld te brengen. Het blijkt dat er, ten opzichte van de afvoer in producten, zeer veel stikstof en fosfaat (en dus ook de overige nutriënten) intern circuleert in de vorm van wortel- en gewasresten, groenbemesters en de maaivrucht (maaimeststof). In hoeverre deze intensieve interne kringloop een wezenlijk onderdeel is van de systeemstabiliteit en productiviteit zou verder bestudeerd kunnen worden. Waar de stikstoflevering uit organische stof in toenemende mate betrokken wordt bij het bemestingsadvies voor stikstof is dat bij fosfaat niet het geval. Dit proefveld biedt de mogelijkheid het belang van interne fosfaatstromen voor de fosfaatvoorziening van gewassen en het fosfaat bemestingsadvies nader te bestuderen. De negatieve mineralenbalans van de voorgaande vijf jaar (alleen afvoer van producten, geen aanvoer van wat dan ook) is geen duurzaam systeem. Het leeghalen van fosfaatmijnen is dat echter ook niet. Ter compensatie van de afvoer met producten zou vanaf 2018 een bescheiden aanvoer van compost kunnen komen te staan om de fosfaatbalans op nul te krijgen. Vanuit onderzoekstechnisch oogpunt kan het echter aantrekkelijk zijn om de negatieve fosfaatbalans nog een of meer jaren te handhaven. Naast een redelijke fysieke en financiële opbrengst levert Planty Organic de volgende producten zonder dat daar vergoeding tegenover staat: zeer lage nitraatuitspoeling, geen ammoniakemissie, vermoedelijk zeer geringe methaan- en lachgasemissie, behoud of verbetering van bodemvruchtbaarheid, geen emissie van gewasbeschermingsmiddelen naar lucht of water, hoge bovengrondse biodiversiteit, vermoedelijk hoge bodembiodiversiteit, bescheiden koolstofopslag in de bodem, geen gesleep met dierlijke mest, geen dierenwelzijnsvraagstukken

Veileder til startpakkene for kartlegging av marint biologisk mangfold - Sør-Trøndelag

Den foreliggende rapporten utgjør en veileder til Sør-Trøndelags digitale startpakke, med oversikt over hvilke informasjon som er inkludert i startpakken, status for kartleggingen for de ulike naturtypene, og et forslag til prioritering av framtidig innsats for å få kartlagt de gjenstående viktigste forekomstene

Energimodellering av växthus : Del 3 av 4. Rapportserie från projektet AKTIV

I projektet AKTIV har målsättningen varit att kartlägga alternativa lösningar, ta fram data för kyl- och avfuktningsbehovet i ett växthus, beräkna de energimässiga konsekvenserna av alternativa lösningar och göra en totalekonomisk bedömning av lönsamheten för de alternativa lösningarna. För att få underlag för en sådan analys inhyrdes och användes en kyl- och avfuktningsanläggning i ett växthus i Övermark under två års tid, 2010 − 2012. Under denna tid gjordes mätningar kring denna anläggnings funktion och mer generellt av de centrala storheterna som behövs för att analysera växthusklimat och energiflöden. Den inhyrda anläggningen levererades av Novarbo (www.novarbo.fi). Resultatet redovisas i serie bestående av fyra rapporter, vilka kommer att publiceras i Novias publikationsserie år 2015. I den första rapporten ges en översikt av tillgängliga metoder och tekniska lösningar för kylning och avfuktning. I den andra rapporten utvärderas den undersökta kyl- och avfuktningsanläggningen. I den tredje rapporten beskrivs modellering av växthus. I den fjärde rapporten presenteras en lönsamhetskalkyl för olika kyl- och avfuktningsmetoder. I denna rapport, den tredje i serien, ges först en generell översikt över modelleringsmetoder för växthus. Därefter redovisas teori för fysikalisk modellering, med en särskild tonvikt på fuktmodellering. Sedan presenteras uppmätta data gällande värmeflöden i det undersökta växthuset, benämnt Norrås. Dessa data jämförs också med teorin. Slutligen presenteras en empirisk modellering av energiflödena i växthuset. Den framtagna modellen används sedan som grund för lönsamhetskalkylen i den fjärde rapporten i serien