SAĞLIĞIN TİCARİ BELİRLEYİCİLERİ ÇERÇEVESİYLE TÜRKİYE’DE KONUTUN FİNANSALLAŞMASI VE SAĞLIK İLİŞKİSİ

Abstract

Bu çalışma, Türkiye’de konutun finansallaşması ile sağlık ilişkisini Sağlığın Ticari Belirleyicileri (STB) çerçevesini kullanarak incelemekte ve bu çerçevenin mevcut yaklaşımlarla ortak ve farklı yönlerini ortaya koyarak mevcut literatüre nasıl katkıda bulunabileceğini tartışmaktadır. Neoliberal politikalarca desteklenen finansal mekanizmalarla konutun bir yatırım aracı haline gelmesi eşitsizlikleri derinleştirerek birçok kişiyi sağlığın temel koşullarından mahrum bırakmaktadır. Artan konut maliyetleri ve istikrarsızlık, stres, kötü yaşam koşulları ve temel hizmetlere sınırlı erişim gibi sorunlara yol açmakta, sosyal konut modelleri ve halk sağlığı müdahalelerinin önemini ortaya koymaktadır. Bu nedenle Türkiye’deki konut krizi, sağlık boyutuyla da ele alınmalıdır. Sağlığın sosyal belirleyicileri (SSB) çerçevesi konut ve sağlık ilişkisine yönelik bir yaklaşım sunmaktadır; ancak Sağlığın Ticari Belirleyicileri (STB) çerçevesinin de analizlere dahil edilmesi, piyasa odaklı güçlerin sağlık üzerindeki etkilerini daha iyi anlamaya yardımcı olacaktır. STB de egemen üretim ilişkilerine yeterince tanımamaktadır; ancak ticari faaliyetler ve sağlık ilişkisini değerlendirmek için farklı basamaklar önererek literatürde yeterince araştırılmamış alanların keşfedilmesini ve ara basamaklara yönelik müdahaleler tasarlanmasını teşvik edip kolaylaştırabilir veya kâr güdüsünün sağlığı nasıl belirlediğini destekleyen kanıtlar üretilmesini sağlayabilir. Bu nedenle, halk sağlıkçılara önemli bir görev düşmektedir ve barınma–sağlık ilişkisini kurarken konutu sadece ya da ağırlıklı olarak fiziksel özellikleriyle değerlendiren perspektiften uzaklaşılması gerekmektedir. Hem SSB hem STByi içeren ve egemen üretim ilişkilerini tanıyan anlayışla gerçekleştirilen çalışmalar, konutun finansallaşmasının olumsuz sağlık etkilerinin daha doğru ve kapsamlı analiz edilmesiyle bu etkilere karşı politikaların şekillendirilmesine yardımcı olabilir ve konutun metalaşmasına karşı savunuculuk faaliyetlerini destekleyebilir