Διδακτική παρέμβαση με την αξιοποίηση της κούκλας ως παιδαγωγικό εργαλείο για την καλλιέργεια δεξιοτήτων μορφολογικής επίγνωσης της σύνθεσης σε μαθητές νηπιαγωγείου και ο ρόλος της στην ανάπτυξη γλωσσικών και μεταγλωσσικών δεξιοτήτων

Abstract

Η παρούσα ερευνητική εργασία είχε ως στόχο να εξετάσει την επίδραση της διδακτικής ενίσχυσης δεξιοτήτων μορφολογικής επίγνωσης της σύνθεσης με την αξιοποίηση της κούκλας ως παιδαγωγικό εργαλείο, στην ανάπτυξη γλωσσικών και μεταγλωσσικών δεξιοτήτων σε μαθητές νηπιαγωγείου και συγκεκριμένα στην ανάπτυξη της επίγνωσης για τη μορφολογία της σύνθεσης, για την παραγωγική μορφολογική επίγνωση, για την φωνολογική επίγνωση, καθώς και στην ανάπτυξη του λεξιλογίου και της ακουστικής κατανόησης. Για τις ανάγκες της έρευνας σχεδιάστηκε και υλοποιήθηκε μια οιονεί πειραματική έρευνα κατά το σχολικό έτος 2023-2024. Στην έρευνα αυτή συμμετείχαν 61 μαθητές Νηπιαγωγείου – προνήπια και νήπια, οι οποίοι φοιτούσαν σε δύο διαφορετικά νηπιαγωγεία του Ηρακλείου και διαχωρίστηκαν στην πειραματική ομάδα (Ν= 30) και στην ομάδα ελέγχου (Ν= 31). Στους μαθητές χορηγήθηκαν δοκιμασίες πριν και μετά την παρέμβαση και συγκεκριμένα χορηγήθηκαν δοκιμασίες για τη μέτρηση της φωνολογικής επίγνωσης, της μορφολογικής επίγνωσης (σύνθεση και παραγωγή), του λεξιλογίου (εκφραστικό και προσληπτικό) και της ακουστικής κατανόησης. Στην παρέμβαση που υλοποιήθηκε στην πειραματική ομάδα βασικό εκπαιδευτικό εργαλείο ήταν η κούκλα, η οποία ήταν βασικός εμψυχωτής σε όλες τις δραστηριότητες που εφαρμόστηκαν. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι μαθητές της πειραματικής ομάδας είχαν σημαντικά υψηλότερο βαθμό βελτίωσης μετά το τέλος της διδακτικής παρέμβασης στις επιδόσεις τους στη μορφολογική επίγνωση της σύνθεσης, στην παραγωγική μορφολογική επίγνωση, στη φωνολογική επίγνωση και στο εκφραστικό λεξιλόγιο. από τους μαθητές της ομάδας ελέγχου που ακολούθησε μια τυπική διδασκαλία βασισμένη στο αναλυτικό πρόγραμμα του νηπιαγωγείου. Αντιθέτως, παρουσιάστηκε παρόμοιος βαθμός βελτίωσης των δύο ομάδων ως προς τις δοκιμασίας του προσληπτικού λεξιλογίου και της ακουστικής κατανόησης. Επιπλέον, οι μαθητές της πειραματικής ομάδας σημείωσαν σημαντικά υψηλότερες επιδόσεις, αφού ολοκληρώθηκε η παρέμβαση, στο σχηματισμό των σύνθετων λέξεων, στην φωνολογική επίγνωση και στο εκφραστικό λεξιλόγιο από τους μαθητές της ομάδας ελέγχου. Αντιθέτως, οι δύο ομάδες δεν διέφεραν σημαντικά στην παραγωγική μορφολογική επίγνωση, στο προσληπτικό λεξιλόγιο και στην ακουστική κατανόηση. Τα δεδομένα αυτά μπορεί να έχουν σημαντικές διδακτικές προεκτάσεις για την ενίσχυση γλωσσικών και μεταγλωσσικών δεξιοτήτων των παιδιών στο νηπιαγωγείο.The present research paper aimed to examine the impact of teaching enhancement of morphological awareness skills related to composition, utilizing the puppet as an pedagogical tool, on the development of linguistic and metalinguistic skills in kindergarten students. Specifically, it focused on the development of awareness regarding the morphology of composition, productive morphological awareness, phonological awareness, as well as vocabulary development and auditory comprehension. For the purposes of the research, a quasi-experimental study was designed and implemented during the 2023-2024 school year. In this study, 61 kindergarten students—both pre-kindergartners and kindergartners—who attended two different kindergartens in Heraklion. The participants were divided into the experimental group (N=30) and the control group (N=31). The students were administered pre- and post-intervention tests, specifically, tests were given to measure phonological awareness, morphological awareness (composition and production), vocabulary (expressive and receptive), and auditory comprehension. In the intervention implemented in the experimental group, the puppet was the primary educational tool and main facilitator in all activities applied. The results showed that the students in the experimental group had significantly higher improvement after the teaching intervention in their performance in morphological awareness of composition, productive morphological awareness, phonological awareness, and expressive vocabulary compared to the students in the control group, who followed a typical kindergarten curriculum. In contrast, a similar degree of improvement was observed in both groups regarding the receptive vocabulary and auditory comprehension tests. Furthermore, the students in the experimental group scored significantly higher, after the intervention, in the formation of compound words, phonological awareness, and expressive vocabulary compared to the students in the control group. Conversely, the two groups did not differ significantly in productive morphological awareness, receptive vocabulary, and auditory comprehension. These findings may have significant educational implications for enhancing linguistic and metalinguistic skills in kindergarten children