Arbitražni sporovi u Republici Severnoj Makedoniji

Abstract

This paper deals with the arbitration framework in North Macedonia, presenting the dualistic approach to domestic and international arbitration as provided by the national Law on International Commercial Arbitration (hereafter: LICA) and the national Code of Civil Procedure (hereafter: CPA). The LICA is based on the 1985 UNCITRAL Model Law on International Commercial Arbitration, which provides a legal framework for resolving disputes with an international element, allowing the parties the freedom to choose between ad hoc or institutional arbitration. Contrary to that, domestic disputes are exclusively reserved for institutional arbitration. Furthermore, this paper addresses subjective and objective arbitrability, and analyzes the arbitrability of corporate, employment and defamation disputes. The procedural aspects of arbitration, particularly the role of institutional arbitration in North Macedonia and the governing rules for arbitration procedures, are also exploited. The issue of recognition and enforcement of foreign arbitral awards in North Macedonia is also analyzed in this paper. Recent judicial practices have demonstrated deviation from the Private International Law Act (hereafter: PIL Act), notably turning ex parte proceedings into contradictory ones, which undermines the PIL Act. A case involving the refusal to recognize a Partial ICC Award from Poland and later setting aside the award illustrates these issues, as the court failed to properly apply the LICA and the PIL Act. This deviation is also analyzed in the paper.Predmet istraživanja u ovom radu tiče se arbitražnog okvira u Severnoj Makedoniji. U radu se analizira dualistički pristup domaće i međunarodne arbitraže predviđen nacionalnim Zakonom o međunarodnoj trgovinskoj arbitraži i nacionalnim Zakonom o parničnom postupku. Zakon o međunarodnoj trgovinskoj arbitraži zasniva se na UNCITRAL Model Zakonu o međunarodnoj trgovinskoj arbitraži iz 1985. godine. Ovaj zakon, sa jedne strane, pruža pravni okvir za rešavanje sporova s međunarodnim elementom tako što omogućava strankama slobodu izbora između ad hoc i institucionalne arbitraže, dok su, sa druge strane, domaći sporovi isključivo rezervisani za institucionalnu arbitražu. Takođe, ovaj rad bavi se i pitanjem subjektivne i objektivne arbitrabilnosti i analizira arbitrabilnost korporativnih sporova, sporova iz radnih odnosa, kao i sporova zbog klevete. Proceduralni aspekti arbitraže i posebno uloga institucionalne arbitraže u Severnoj Makedoniji i pravila koja se odnose na arbitražne postupke su takođe obrađeni u ovom radu. Pored toga, u radu se analizira i pitanje priznavanja i izvršenja stranih arbitražnih odluka u Severnoj Makedoniji. Nedavna praksa sudova ukazala je na odstupanja od Zakona o međunarodnom privatnom pravu, posebno pretvaranje ex parte postupaka u kontradiktorne. Na kraju, autor analizira i slučaj odbijanja priznanja presude MKS od strane Poljske i kasnije poništavanje iste, u kojem sud nije pravilno primenio Zakona o međunarodnoj trgovinskoj arbitraži, kao i Zakon o međunarodnom privatnom pravu