JEOPARK PROJELERİ KAPSAMINDAKİ DOĞAL ve KÜLTÜREL MİRAS UNSURLARI İÇİN STANDART GÖSTERİM ÖNERİLERİ

Abstract

Bu çalışmanın amacı, bir jeopark düzenlemesi kapsamında kalan doğal ve kültürel varlıkların belirli standartlarda gösterimi için öneriler geliştirmektir. İçinde jeositlerin de bulunduğu doğal varlıklar ile kültürel varlıkların bulunduğu alanlarda Ulusal kanun ve yönetmelikler ile Uluslararası sözleşmelere uygun olarak yürütülen bilimsel tanımlama işlemleri halen devam eden dinamik bir süreç olup her bir alanda konunun uzmanları tarafından ayrıntılı çalışmalar yapılmış ve yapılmaktadır. Bu makalede, belirli bir sayıda doğal ve kültürel varlığı kapsayan bir alanda yürütülecek bir jeopark projesi hazırlama sürecinde, proje grubunun veri birleştirme, ziyaretçi merkezi oluşturma, rota planlama ve etkinlik düzenleme çalışmalarında belirli bir ortak düzlem/ortak dil oluşturmak için kullanılacak standart kimlik kartları hazırlanması önerilmektedir. Söz konusu kimlik kartları, bu doğal ve kültürel varlıklar hakkında kısa, öz ve ilgi çekici olduğu kadar bu varlıkların karakteristik özelliklerini de içeren, diğer bilgi, broşür, harita materyali ile birlikte kullanılabilecek nitelikte ve onlarla uyumlu bir şekilde hazırlanmış olmaları gerekir. Ayrıca söz konusu kimlik kartlarının farklı yaş gruplarının ilgi ve algı düzeyine uygun olarak birden fazla kademeli olarak hazırlanmaları da olanaklıdır. Bu sayede, aynı zamanda her yaşta ve ilgi düzeyindeki (profesyonel, amatör) ziyaretçilerin de kullanabilecekleri, rahatça taşıyabilecekleri, içinde güvenlik uyarılarının da bulunduğu doğal/kültürel varlık kimlik kartları elde edilecek, söz konusu kimlik kartları bir taraftan eğitim materyali olarak da kullanılabilecektir. Bu çalışmada ayrıca, hem mevzuattaki tanım ve kavramlar hem de dünyada uygulanan diğer ölçütler ışığında jeositler için yeni bir sınıflama ve değerlendirme sistemi önerisi geliştirilmiş ve tartışmaya açılmıştır. Bir sınıflama sistemi geliştirmek, çok uzun ve sabırlı çabaların ürünüdür ve sistemin olgunlaşması için tartışmalar uzun yıllar sürebilir. Hatta uzun yıllar kullanılan bazı sınıflama sistemleri, bilimsel gelişmeler ışığında zamanla gereksinimi karşılayamaz hale gelir ve tekrar düzenlenmeleri gerekir. Bu, bilimsel aklın yoludur. Ülkemizde olduğu kadar Dünya’da da oldukça yeni olan bu olgular üzerinde kavramsal tartışmaların gelecekte de devam edeceği şüphesizdir. Ancak, kültürel varlıklar konusunda koruma bilinci ve yasal önlemler belirli bir noktaya gelmiş olsa da, doğal varlıklar ne yazık ki aynı şansa sahip değildir. Bu makale, bu alanda yürütülen her türlü çalışmaya bir katkı sunabilmek amacıyla yürütülmüş olup hem doğal ve kültürel varlıklara ait standart kimlik kartları hem de jeosit sınıflama sistemi önerileri açısından ülkemizdeki öncü çalışmalardan biri olarak kabul edilebilir