АНАЛИЗА НА МЕХАНИЗМИТЕ НА ПРЕНОС НА ТОПЛИНА КАЈ МОНОКРИСТАЛЕН ФОТОВОЛТАИЧЕН МОДУЛ ПРИ ПРОМЕНА НА АГОЛОТ НА НАКЛОН. ГОДИШНА КОНФЕРЕНЦИЈА (зимска сесија) на студентите на трет циклус студии за презентација на докторски проекти.

Овој докторски проект претставува термодинамичка анализа на монокристален едностран фотоволтаичен модул при различни агли на наклон, каде главниот фокус е ставен на заемното дејство на механизмите на пренос на топлина – кондукција, конвекција и зрачење. Реални метеоролошки податоци за Битола, Северна Македонија, добиени од база на податоци за типична метеоролошка година (Typical Meteorological Year – TMY), се комбинирани со физички заснован термодинамички модел на фотоволтаичниот модул, имплементиран во програмскиот јазик Python. Симулациите се изведени за агли на наклон во опсег од 20° до 34° и ориентација по азимут од 180° (југ). Сончевото зрачење на наклонетиот модул е пресметано со примена на моделот Hay-Davies, при што се земени во предвид директната, дифузната и рефлектираната компонента на зрачењето. Преносот на топлина е моделиран со пристапот на Armstrong-Hurley, кој ги опфаќа и присилната и природната конвекција, додека загубите на топлина поради зрачење се определени со примена на фактори на видливост кон небото и кон подлогата (земјата). Процесот на кондукција низ слоевите на модулот исто така е земен во предвид во анализата. Резултатите покажуваат дека аголот на наклон има значително влијание врз температурата на површината на модулот, процесот на дисипација на топлина и ефикасноста на модулот. Докторскиот проект обезбедува применлив пристап за избор на оптимална ориентација на фотоволтаичните модули со цел подобрено управување со топлината, што придонесува кон зголемено енергетско производство и оптимални перформанси на системот при реални работни услови

Recovery of shoulder range of motion after proximal humerus fracture: A quantitative research on rehabilitation progression, gender differences and the prognostic value of initial mobility

Background: Proximal humerus fractures are the most common upper limb injuries, affecting the mobility of the shoulder, affecting independence, and quality of life, especially in older adults. Rehabilitation is very important in functional recovery and in preventing chronic disability. Objective: To analyze the duration and progression of range of motion recovery after conservative treatment of proximal humerus fractures and to examine the influence of gender and initial range of motion on rehabilitation. Method: A quantitative, observational research was conducted on eight patients (four male, four female) from 45 to 65 years who went on a structured 12-week rehabilitation program divided into four phases. Range of motion was assessed at the start and at 4, 8, and 12 weeks with a goniometer. Descriptive statistics were used to summarize mean values and progression across phases. Repeated measures analysis of variance was applied to examine changes in range of motion over time, and an independent samples t-test was used to compare gender differences. The level of significance was set at p < 0.05. Results: Notable improvements were observed across all shoulder movements (p < 0.05). Functional elevation, abduction, and extension were restored by week 8-12, while internal and external rotations showed slower recovery. There were no statistically significant gender differences in the time to achieve full range of motion. However, a lower initial range of motion correlated with prolonged rehabilitation duration, indicating prognostic importance. Conclusion: A phased and standardized rehabilitation protocol is effective for restoring full shoulder range of motion within 6-12 weeks after non-operative proximal humerus fractures. Gender does not influence recovery outcomes, while initial range of motion serves as important predictor of rehabilitation duration, supporting individualized rehabilitation planning

A Comparison of Two Software Packages for the Simulation of Pedestrian Flows

Urban transport (traffic), for many reasons, is becoming a bigger and bigger problem in today's world. Although it is a type of problem that arises, transport solves many important social issues, such as economic problems, unemployment, and poverty, and it raises the general standard of modern living. It is in this paper that the pedestrian flows in the city of Bitola, at two of the busiest locations along the pedestrian street Shirok Sokak, will be considered. The behavior of pedestrians when crossing a pedestrian crossing, whether they cross legally or illegally, as well as a comparative analysis with two software packages, is the key objective of this paper. The use of software packages is of great importance for traffic engineers, as it allows for real-time simulation of traffic participants, perception of problems, and provision of suggested solutions. Key-Words: - Analysis, Behavior, Pedestrians, Software, Simulation, Bitola

Legislative Challenges in Sustainable Packaging Waste Management in North Macedonia

Abstract: ESG (Environmental, Social and Governance) practices and ESG reporting are justifiably becoming one of the most current global topics. Corporate engagement with the natural environment and the wider and local social environments in which they operate is subject to increased observation by all stakeholders, including the investors. Sustainable packaging waste management allows companies to manage risk well, improve their operational performance, build a good business reputation, secure new business opportunities, and, if necessary, have much better access to capital and financing. Packaging waste management is one of the central topics in the field of the environment. Dynamic changes and limited global progress in addressing this problem encourages continuous change in regulation. The connection of Macedonian companies with the European Union market, the harmonized functioning of companies with European law raise it to a level of necessity and a strong condition for further cooperation. On the other hand, the impression is that the regulation in North Macedonia does not follow these trends. The author analyzes the current legislative framework that regulates packaging waste management in North Macedonia. By using comparative analysis of the changes that are taking place in the regulation of this issue on the territory of the European Union, the author draws conclusions that detect the main points where future regulatory pressure is expected. Adapting to the new rules, raising the awareness of Macedonian companies and ensuring a correct deadline for fulfilling the new obligations is key to continuing cooperation with the markets of the Union and raising the level of environmental protection in general. Keywords: ESG, waste management, deposit system, packaging

OBSTACLES AND CHALLENGES IN WOMEN'S LEADERSHIP -REPUBLIC OF NORTH MACEDONIA AND OTHER BALKAN COUNTRIES

This paper explores the key obstacles and challenges that women face in the process of developing and achieving leadership roles in modern organizations. Although the representation of women in management positions is gradually increasing, structural, cultural and individual barriers still significantly limit their progress. The research is based on a combination of theoretical analysis and empirical data obtained through a survey conducted in private and public sectors. It identifies the most common factors that hinder female leadership, such as gender stereotypes, lack of mentoring support, limited opportunities for professional development, and balancing work responsibilities with family life. In addition, the paper analyzes internal challenges, including low self-esteem and insufficient representation in strategic decision-making processes. The results indicate that institutional support, inclusive organizational culture and development programs for women managers significantly improve access to leadership positions. The conclusion emphasizes that overcoming these barriers is necessary not only for gender equality, but also for fostering organizational effectiveness, innovation and sustainable growth. The paper identifies the main structural, cultural and institutional factors that contribute to the uneven representation of men and women in leadership positions, as well as determining the gender stereotypes and organizational culture that affect the professional development and advancement of women in leadership roles. Furthermore, it analyzes access to resources and opportunities, such as mentoring, training and leadership programs, and their role in creating or reducing gender differences. It also highlights recommendations for strategies and policies that organizations can implement to reduce the gender gap and foster equal opportunities for advancement. In conclusion, increasing the representation of women in leadership positions is not only a matter of gender equity, but also a strategic investment in organizational development, effectiveness, and innovation. Women leaders have the potential to increase their representation in leadership positions if they are provided with equal conditions for development. Overcoming obstacles is possible when there is coordinated action by institutions, organizations, and leaders themselves, creating a sustainable environment in which women can improve and develop their leadership roles

Придобивки од дигиталната педагогија во наставата по англиски јазик како втор јазик: перцепција, примена и педагошки предизвици во училиштата во Р Северна Македонија

Целта на овој докторски проект е да ги истражи предзнаењата на наставниците и нивната практика поврзана со дигиталната педагогија во наставата по англиски јазик како втор јазик. Исто така, овој проект ги разгледува придобивките од дигиталната педагогија во контекст на наставата по англиски јазик како втор јазик во основните и средните училишта на РС Македонија. Во последно време, забележан е значителен пораст на употребата на технологијата во наставата каде што нејзиното влијание последователно ги менува образовните контексти. Поради тоа, потребно е да се разбере како наставниците по англиски јазик како втор јазик ќе можат да ја преиспитаат својата педагошка практика и да ја приспособат кон новата дигитална педагогија. Постојните рамки за примена на дигиталната педагогија ги нагласуваат педагошките придобивки кои ги поддржуваат активното учење, соработката меѓу учениците и мултимодалното учење, но истражувањата на ова поле укажуваат дека наставниците не се доволно запознаени со одреди модели на дигиталната педагогија, особено во наставата по англиски јазик како втор јазик. Оттука, овој докторски проект, преку квантитативно истражување спроведено на територијата на РС Македонија, ги препознава и прикажува сознанијата на наставниците за поимот дигитална педагогија, за нивната намерна и/или ненамерна примена на придобивките од неа, за моменталните предизвици со кои се соочуваат, како и за можностите за учество на дополнителни обука за новите поими и придобивките од нив. Резултатите покажуваат дека иако наставниците не се доволно запознаени со новите променети педагошки поими и придобивките од нив, тие покажуваат зголемен интерес за проширување на своето знаење, што би значело чекор напред кон поставување иден педагошки модел кој ќе нуди ефективно, рефлексивно и инклузивно образование по предметот Англиски јазик