308 research outputs found

    Familiarity of Elementary and Secondary School Teachers, and Associates with Alternative Pedagogical Concepts of Montessori and Waldorf Education

    No full text
    Danas sve prisutnija tema u području odgoja i obrazovanja jesu alternativne pedagogije i škole koje rade prema njihovim načelima. Svakim danom otvaraju se škole koje djeluju prema određenom alternativnom konceptu, pa tako i u Hrvatskoj raste njihov broj. Ovaj rad usmjerit će se na dva alternativna pedagoška koncepta koji su najviše prisutni u Hrvatskoj, a to su Montessori i Waldorfska pedagogija. Unutar teorijskog dijela navedena su osnovna polazišta alternativnih škola. U radu se govori o Mariji Montessori kao utemeljiteljici Montessori pedagogije, zatim se navode i opisuju temeljna pedagoška načela, viđenje djeteta, organizacija škole, razreda i nastave, kao i uloga učitelja i odgajatelja, te kakav je koncept odgoja. Rad se usmjerava na nastavne materijale, odnos škole i roditelja, te kriterije za pohađanje navedene škole. Kroz ista poglavlja opisuje se zatim Waldorfska pedagogija. U sklopu rada provedeno je istraživanje kojim se nastojalo ispitati upoznatost učitelja, nastavnika i stručnih suradnika s alternativnim pedagoškim konceptima Montessori i Waldorfska pedagogija i postoji li razlika u navedenoj upoznatosti s obzirom na spol, zanimanje i godine radnog staža ispitanika. Rezultati istraživanja pokazali su da je više od polovice ispitanika prilično upoznato ili u potpunosti upoznato s Montessori i Waldorfskom pedagogijom. Nadalje, rezultati su pokazali kako nema razlike u upoznatosti s Montessori i Waldorfskom pedagogijom s obzirom na vrstu zanimanja i godine radnog staža ispitanika, iako određena razlika u odnosu na spol ispitanika postoji.Today, alternative pedagogies and schools that work according to their principles are an increasingly present topic in the field of education. Schools that operate according to a certain alternative concept are being opened every day, so their number is also growing in Croatia. This paper will focus on two alternative pedagogical concepts that are most present in Croatia, namely Montessori and Waldorf pedagogy. Within the theoretical part, the basic starting points of alternative schools are listed. The paper talks about Maria Montessori as the founder of Montessori pedagogy, then states and describes the basic pedagogical principles, the view of the child, the organization of the school, classes, and teaching, as well as the role of teachers and educators, and what the concept of education is. The paper focuses on teaching materials, the relationship between the school and parents, and the criteria for attending the school. Waldorf pedagogy is then described through the same chapters. As part of the paper, a research was carried out that sought to examine the familiarity of teachers and professional associates with alternative pedagogical concepts Montessori and Waldorf pedagogy and whether there is a difference in said familiarity with regard to the gender, profession and years of service of the respondents. The results of the research showed that more than half of the respondents are quite familiar or completely familiar with Montessori and Waldorf pedagogy. Furthermore, the results showed that there is no difference in familiarity with Montessori and Waldorf pedagogy regarding the type of occupation and years of work experience of the respondents, although there is a certain difference in relation to the gender of the respondents

    Kao epizoda Black mirror-a: kako je internet postao kapitalistička pustopaklina

    Get PDF
    This paper represents a largely autoethnographic account of how the World Wide Web has changed overthe last, roughly, ten years, from the perspective of a digital native who also happens to be an anthropologist. It is a kind of freeze frame of the current state of affairs online that aims to point out how the revolutionary dream of Web 2.0 was hijacked for corporate profit through the monetization of user data. It considers concerns about privacy and surveillance as well as some of the bodily aspects of the relationship between humans and technology, and ultimately offers some suggestions for a way out of our current predicament.Ovaj rad predstavlja mahom autoetnografski prikaz promena kroz koje je World Wide Web prošao u poslednjih, ugrubo, deset godina, iz perspe- ctive digitalne domorotkinje koja je igrom slučaja i antropološkinja. On je zamrznuti isečak trenutnog stanja stvari online koji za cilj ima da ukase na to kako je revolucionarni san Web-a 2.0 kooptiran zarad korporativnog profita kroz monetizaciju korisničkih podataka. U radu se razmatraju pro- blem privatnosti i nadzora, kao i neki telesni aspekti odnosa između ljudi i tehnologije. Na koncu, rad nudi neke predloge za izlazak iz situacije u kojoj smo se našli

    Familiarity of Elementary and Secondary School Teachers, and Associates with Alternative Pedagogical Concepts of Montessori and Waldorf Education

    No full text
    Danas sve prisutnija tema u području odgoja i obrazovanja jesu alternativne pedagogije i škole koje rade prema njihovim načelima. Svakim danom otvaraju se škole koje djeluju prema određenom alternativnom konceptu, pa tako i u Hrvatskoj raste njihov broj. Ovaj rad usmjerit će se na dva alternativna pedagoška koncepta koji su najviše prisutni u Hrvatskoj, a to su Montessori i Waldorfska pedagogija. Unutar teorijskog dijela navedena su osnovna polazišta alternativnih škola. U radu se govori o Mariji Montessori kao utemeljiteljici Montessori pedagogije, zatim se navode i opisuju temeljna pedagoška načela, viđenje djeteta, organizacija škole, razreda i nastave, kao i uloga učitelja i odgajatelja, te kakav je koncept odgoja. Rad se usmjerava na nastavne materijale, odnos škole i roditelja, te kriterije za pohađanje navedene škole. Kroz ista poglavlja opisuje se zatim Waldorfska pedagogija. U sklopu rada provedeno je istraživanje kojim se nastojalo ispitati upoznatost učitelja, nastavnika i stručnih suradnika s alternativnim pedagoškim konceptima Montessori i Waldorfska pedagogija i postoji li razlika u navedenoj upoznatosti s obzirom na spol, zanimanje i godine radnog staža ispitanika. Rezultati istraživanja pokazali su da je više od polovice ispitanika prilično upoznato ili u potpunosti upoznato s Montessori i Waldorfskom pedagogijom. Nadalje, rezultati su pokazali kako nema razlike u upoznatosti s Montessori i Waldorfskom pedagogijom s obzirom na vrstu zanimanja i godine radnog staža ispitanika, iako određena razlika u odnosu na spol ispitanika postoji.Today, alternative pedagogies and schools that work according to their principles are an increasingly present topic in the field of education. Schools that operate according to a certain alternative concept are being opened every day, so their number is also growing in Croatia. This paper will focus on two alternative pedagogical concepts that are most present in Croatia, namely Montessori and Waldorf pedagogy. Within the theoretical part, the basic starting points of alternative schools are listed. The paper talks about Maria Montessori as the founder of Montessori pedagogy, then states and describes the basic pedagogical principles, the view of the child, the organization of the school, classes, and teaching, as well as the role of teachers and educators, and what the concept of education is. The paper focuses on teaching materials, the relationship between the school and parents, and the criteria for attending the school. Waldorf pedagogy is then described through the same chapters. As part of the paper, a research was carried out that sought to examine the familiarity of teachers and professional associates with alternative pedagogical concepts Montessori and Waldorf pedagogy and whether there is a difference in said familiarity with regard to the gender, profession and years of service of the respondents. The results of the research showed that more than half of the respondents are quite familiar or completely familiar with Montessori and Waldorf pedagogy. Furthermore, the results showed that there is no difference in familiarity with Montessori and Waldorf pedagogy regarding the type of occupation and years of work experience of the respondents, although there is a certain difference in relation to the gender of the respondents

    The Philosophical Bases of Waldorfian Eduaction

    No full text
    Negli ultimi venti anni come altri paesi del mondo, cosi' anche in Croazia i genitori e non solo stano sentendo il bisogno di cambiare l'approccio degli asili verso i bambini. Questo bisogno lo si può sentire la maggior parte negli ultimi tre anni, dall'inizio della pandemia che ha cambiato il modo di guardare il mondo. Dopo tutte le restrizioni, dalle mascherine e dall’inizio del macinamento tante persone si sono opposte a questo. Così come le persone si oppongono ai fatti che collegano la pandemia, così abbiamo genitori, educatori e pedagoghi che si oppongono all'insegnamento tradizionale al quale abbiamo partecipato la maggior parte di noi. Queste persone hanno sentito il bisogno di cambiare l'educazione che viene data ai propri bambini. Al centro di tutte le pedagogie c’è l'immagine del bambino e questa è una cosa che tutte le pedagogie hanno in comune. Negli asili alternativi però abbiamo la libertà del bambino per poter esplorare da solo così per poter diventare una persona indipendente e responsabile. Nella pedagogia Waldorf è importante sviluppare l'immaginazione del bambino però no con i giochi industriali però con quelli fatti da materiali naturali. Non tutti sono favorevoli a questo approccio di insegnamento, e non solo questo, ma anche agli altri approcci: Montessori, Reggio o delle sorelle Agazzi. Sempre ci saranno persone favorevoli o meno a qualunque cosa, così come nell'educazione. Per questo noi genitori, educatori, familiari, ecc. Abbiamo la possibilità di scegliere. Allora scegliamo quello che noi ci attrae e non quello che gli altri ci dicono.Waldorfska pedagogija je alternativna pedagogija koja se temelji na antropozofiji, filozofskoj doktrini koju je promovirao Rudolf Steiner. Zahvaljujući Emilu Moltu i drugima, ova se pedagogija uspjela proširiti u tako kratkom vremenu. Ubrzo se ova pedagogija razvila zahvaljujući mnogim ljudima koji su se za nju počeli zanimati. U ovom završnom radu, osim o antropozofiji, govorila sam o prvoj waldorfskoj školi i kako se od 1919. godine do danas ova pedagogija širila, kako u svijetu tako u Hrvatsku. Društveni, moralni, umjetnički i duhovni razvoj vrlo su važni u ovoj pedagogiji. Taj se razvoj prati u određenim fazama. U prvih sedam godina dijete usmjerava odgajatelj. Ovo razdoblje je jako važno za djecu, ali i za odgajatelje, koji se moraju dobro pripremiti, jer djeca u ovom periodu oponašaju sve što vide. Cilj pedagogije je pronaći potencijal u svakom djetetu. U ovoj pedagogiji razlikujemo sedam temeljnih načela: samoučenje odgajatelja, sveobuhvatno učenje, poznavanje osobina, poznavanje temperamenta, poštivanje ljudskog porijekla, odgoj onoga što dijete nosi u sebi i osposobljavanje osjetila. Vrlo je važan godišnji i dnevni ritam koji je ujedno i kamen temeljac waldorfske pedagogije. Nema nastavnog plana i programa, aktivnosti koje se odvijaju su raspoređene po godišnjim dobima. U svim pedagogijama, i tradicionalnim i alternativnim, bit će ljudi za i protiv njih. Ali svaka osoba, roditelj je slobodan izabrati koja je pedagogija po njemu prikladna za njegovo dijete. Na kraju krajeva, mi smo ti koji biramo i dijelom smo odgovorni za budućnost naše djece.Waldorf pedagogy is an alternative pedagogy based on anthroposophy, a philosophical doctrine promoted by Rudolf Steiner. Thanks to Emil Molt and others, this pedagogy has managed to expand in such a short time. Soon, this pedagogy was born from the idea with many people who began to take an interest in it. In this final thesis, in addition to anthroposophy, I talked about the first Waldorf school and how, from 1919 until now, this pedagogy has spread, as in the world so also in Croatia. Social, moral, artistic and spiritual development are very important in this pedagogy. These developments are followed in specific phases. In the first seven years the child is guided by the educator. This period is very important for children, but also for educators, who must be well prepared, because children in this period imitate everything they see. The goal of pedagogy is to find the potential in every child. In this pedagogy we distinguish seven fundamental principles: self-learning of educators, allencompassing learning, knowledge of the characteristics of seven year stages, knowledge of temperaments, respect for human origins, education of what the child carries within him and putting the senses to work. Very important is the annual and daily rhythm which is also the cornerstone of Waldorf pedagogy. There is no curriculum or program, the activities that take place are dated by the seasons. In all pedagogies, both traditional and alternative, there will be people for and against them. But each person, parent is free to choose which pedagogy according to them is appropriate for their child. In the end we are the ones who choose and in part we are responsible for the future of our children

    Familiarity of Elementary and Secondary School Teachers, and Associates with Alternative Pedagogical Concepts of Montessori and Waldorf Education

    No full text
    Danas sve prisutnija tema u području odgoja i obrazovanja jesu alternativne pedagogije i škole koje rade prema njihovim načelima. Svakim danom otvaraju se škole koje djeluju prema određenom alternativnom konceptu, pa tako i u Hrvatskoj raste njihov broj. Ovaj rad usmjerit će se na dva alternativna pedagoška koncepta koji su najviše prisutni u Hrvatskoj, a to su Montessori i Waldorfska pedagogija. Unutar teorijskog dijela navedena su osnovna polazišta alternativnih škola. U radu se govori o Mariji Montessori kao utemeljiteljici Montessori pedagogije, zatim se navode i opisuju temeljna pedagoška načela, viđenje djeteta, organizacija škole, razreda i nastave, kao i uloga učitelja i odgajatelja, te kakav je koncept odgoja. Rad se usmjerava na nastavne materijale, odnos škole i roditelja, te kriterije za pohađanje navedene škole. Kroz ista poglavlja opisuje se zatim Waldorfska pedagogija. U sklopu rada provedeno je istraživanje kojim se nastojalo ispitati upoznatost učitelja, nastavnika i stručnih suradnika s alternativnim pedagoškim konceptima Montessori i Waldorfska pedagogija i postoji li razlika u navedenoj upoznatosti s obzirom na spol, zanimanje i godine radnog staža ispitanika. Rezultati istraživanja pokazali su da je više od polovice ispitanika prilično upoznato ili u potpunosti upoznato s Montessori i Waldorfskom pedagogijom. Nadalje, rezultati su pokazali kako nema razlike u upoznatosti s Montessori i Waldorfskom pedagogijom s obzirom na vrstu zanimanja i godine radnog staža ispitanika, iako određena razlika u odnosu na spol ispitanika postoji.Today, alternative pedagogies and schools that work according to their principles are an increasingly present topic in the field of education. Schools that operate according to a certain alternative concept are being opened every day, so their number is also growing in Croatia. This paper will focus on two alternative pedagogical concepts that are most present in Croatia, namely Montessori and Waldorf pedagogy. Within the theoretical part, the basic starting points of alternative schools are listed. The paper talks about Maria Montessori as the founder of Montessori pedagogy, then states and describes the basic pedagogical principles, the view of the child, the organization of the school, classes, and teaching, as well as the role of teachers and educators, and what the concept of education is. The paper focuses on teaching materials, the relationship between the school and parents, and the criteria for attending the school. Waldorf pedagogy is then described through the same chapters. As part of the paper, a research was carried out that sought to examine the familiarity of teachers and professional associates with alternative pedagogical concepts Montessori and Waldorf pedagogy and whether there is a difference in said familiarity with regard to the gender, profession and years of service of the respondents. The results of the research showed that more than half of the respondents are quite familiar or completely familiar with Montessori and Waldorf pedagogy. Furthermore, the results showed that there is no difference in familiarity with Montessori and Waldorf pedagogy regarding the type of occupation and years of work experience of the respondents, although there is a certain difference in relation to the gender of the respondents

    Metalinguistic awareness in children with developmental language disorder

    Get PDF
    Deca sa razvojnim jezičkim poremećajem ispoljavaju širok spektar simptoma jezičkih deficita. Cilj istraživanja je bio utvrđivanje učestalosti razvojnog jezičkog poremećaja kod dece predškolskog uzrasta, kao i karakteristika metalingvističke svesnosti i drugih sposobnosti kod dece sa razvojnim jezičkim poremećajem. Uzorak je činilo 240 dece oba pola, uzrasta od pet do sedam i po godina. Istraživanje je sprovedeno u Predškolskoj ustanovi ”Zvezdara” u Beogradu. U istraživanju je korišćena opsežna baterija testova za procenu jezičkih i artikulacionih sposobnosti. Analizom rezultata procene jezičkih sposobnosti, uz primenu kriterijuma odstupanja za više od dve standardne devijacije na zadacima procene receptivnog i ekspresivnog jezika utvrđena je ukupna učestalost razvojnog jezičkog poremećaja kod 6,70% dece. Deca sa razvojnim jezičkim poremećajem ostvaruju statistički značajno niže postignuće u odnosu na decu tipičnog razvoja na zadacima razumevanja jezika i jezičke produkcije. Deficiti u razvijenosti jezičkih sposobnosti kod ove grupe dece su utvrđeni na svim nivoima fonoloških, sintaksičkih, leksičko-semantičkih i pragmatskih sposobnosti. Pored ovoga, utvrđeno je da deca sa razvojnim jezičkim poremećajem ispoljavaju deficite na zadacima verbalne radne memorije, brzog automatskog imenovanja i produkcije automatizovanih verbalnih sekvenci, pri čemu je postignuće na ovim zadacima povezano sa uspehom na zadacima procene jezičkih sposobnosti. Rezultati našeg istraživanja u cilju dijagnostičke procene i karakterizacije jezičkih deficita pokazuju da je primena definisanih kriterijuma odgovarajući način za procenu jezičkih sposobnosti kod dece na srpskom govornom području. Deci sa razvojnim jezičkim poremećajem je neophodno posvetiti punu pažnju pre polaska u školu, kako bi se što preciznije identifikovali i eliminisali čak i suptilni deficiti koji mogu zaostati i nakon uspešno sprovedenog logopedskog tretmana.Children with developmental language disorder show a wide range of language deficits. The aim of the research is to determine the frequency of developmental language disorder in preschool children, as well as the characteristics of metalinguistic awareness and other abilities of children with developmental language disorder. The sample consisted of 240 children of both sexes, aged five to seven and a half. The research has been conducted in the preschool institution "Zvezdara" in Belgrade. In order to assess linguistic and articulation abilities, an extensive battery of tests has been used in this research. The analysis of the results of the linguistic ability assessment, by using the deviation criterion of more than two standard deviations in relation to receptive and expressive language tasks, has shown the total frequency of developmental language disorder in 6.70% of children. In terms of statistics, children with developmental language disorder showed significantly lower achievement compared to children with typical development in relation to language comprehension and language production tasks. Deficits in development of linguistic abilities in this group of children have been identified at all levels of phonological, syntactic, lexical-semantic and pragmatic abilities. In addition, it has been found that children with developmental language disorder show deficits in verbal working memory, rapid automatized naming and production of automatized verbal sequences tasks, while achievement herein is related to success in linguistic ability assessment. The results of our research for the purpose of diagnostic assessment and characterization of linguistic deficits have shown that application of defined criteria is an appropriate way to assess linguistic abilities in children in Serbian speaking area. It is necessary to pay full attention to children with developmental language disorders before they enrol in school, so that even subtle deficits that may persist even after successful speech therapy treatment can be identified and eliminated

    Montessori pedagogy

    No full text
    Ovaj rad ima za cilj dati prikaz o Montessori pedagogiji, a ona se definira kao alternativna pedagogija koja nastoji osamostaliti dijete te ga postavlja u primarni plan. U radu se navode glavna Montessori načela koja predstavljaju glavne pravce, čimbenike i metode za razvoj i širenje prethodno definirane pedagogije. Značajna načela koja navodi osnivačica teorije Maria Montessori su: poštovanje djeteta, osposobljavanje kretanja i osjetila, kako mišići pamte, polarizacija pažnje, slobodan izbor, pripremljena okolina, rad s materijalom, uloga odgojitelja i glavno načelo pedagogije Pomozi mi da to uradim sam. Također, u radu se ističu elementi koji čine Montessori metodu aktivnom i stvarnom, a to su: dijete i njegov razvoj, pripremljena okolina te uloga odgojitelja. Naime, opisuju se pojedina razdoblja tijekom kojeg se dijete razvija i izrasta te njegovo opažanje i djelovanje u okolini. U drugom dijelu rada govori se o važnosti djetetove okoline koja se treba kvalitetno i dobro opskrbiti i nadopuni kako bi dijete moglo samostalno i pažljivo učiti i razvijati se. Dijete se razvija i samostalno uči u pripremljenoj okolini uz pomoć odgojitelja koji je uvijek nazočan i aktivan. U radu se naglašava uloga odgojitelja, koja je općenito značajna u životu djeteta za njegov razvoj i učenje, a posebno u Montessori pedagogiji dodjeljuje značaj zato što je odgojitelj usmjerivač i pruža indirektnu pomoć. Montessori odgojitelji su važni u razvoju samostalnosti djeteta te imaju ulogu da opažaju razvoj i kvalitetno pripreme okolinu unutar koje se razvija samoučenje i samodjelovanje.This paper aims to give an account of Montessori pedagogy and it is defined as an alternative pedagogy that seeks to independent the child and places it in the primary plan. The child is in the foreground and respects it in its entirety, and during the implementation of Montessori work, independence and discipline develops, which are important for the entire procedure. The paper lists the main Montessori principles that represent the main directions, factors and methods for the development and expansion of predefined pedagogy. Significant principles stated by the founder of the theory Maria Montessori are: respect for the child, training of movement and senses, how muscles remember, polarization of attention, free choice, prepared environment, work with material, the role of educators and the main principle of pedagogy Help me to do it myself. Also, the paper highlights the elements that make the Montessori method active and real, namely: the child and his development, the prepared environment and the role of the educator. Namely, it describes the individual periods during which the child develops and grows and his perception and action in the environment. In the second part of the work, we talk about the importins of the child's environment, which needs to be well and well supplied to you and supplemented so that the child can learn and develop independently and carefully. The child develops and independently learns in the prepared environment with the help of an educator who is always present and active. The paper emphasizes in the logo of the educator, which is generally significant in the life of the child for his development and learning, and especially in Montessori pedagogy assigns significance because the educator is a router and provides indirect assistance. Montessori educators are important in the development of the independence of the child and have a role to observe the development and quality of preparing the environment within which self-learning and selfparticipation develops

    Application of distance learning using adaptive neuro phase methodology

    Get PDF
    Globalnom pojavom pandemije virusa COVID-19, koja je drastično promenila način i organizaciju života i poslovnih aktivnosti, mesto i uloga e-učenja se pokazala izuzetno bitnom komponentom vaspitno-obrazovnog rada. Svakodnevna i funkcionalna upotreba informaciono-komunikacionih tehnologija (IKT) zahteva upotrebu sofisticiranijih funkcija računarskih programa kojima se sprovodi proces učenja i podučavanja. Ova doktorska disertacije je napisana sa namerom da se analiziraju i razmotre mogući efekti primene IKT u obrazovanju, kroz paradigme primene IKT u nastavi, kao i preko mogućih aspekata primene učenja na daljinu pomoću metoda tehnika i alata veštačke inteligencije, tačnije pomoću ANFIS-a ili adaptivnog neuro-fazi sistema (Adaptive Neuro- Fuzzy Inference Systems). Kroz stavove učenika i nastavnika o primeni elektronskog učenja, u narednim poglavljima biće istražen uticaj kompetentnosti nastavnika i kontinuiranog stručnog usavršavanja istih na efekte učenja i ciljeve obrazovanja, kao i prednosti i nedostaci platformi za elektronsko učenje. Takođe, u disertaciji je izvršen kritički pregled teorijskih aspekata procesa učenja na daljinu. Primarna svrha doktorske disertacije je da studiozno istraži značaj, ulogu i mogućnost unapređenja nastave primenom adaptivne neuro-fazi metodologije. Ovom doktorskom disertacijom pokazaćemo kako primena softvera, metoda, tehnika i alata veštačke inteligencije u velikoj meri olakšava posao svim zaposlenima i donosi značajne rezultate u uštedi vremena i efikasnijem obavljanju posla. Takođe ćemo predstaviti i originalan pristup primene informacionih sistema – neuronskih mreža, odnosno ANFIS metodologije, u funkciji unapređenja efekata elektronske nastave. Rezultati istraživanja ukazuju da je u procesu učenja na daljinu i primeni veštačke inteligencije ključno dobro poznavanje i razumevanje funkcionalnosti obrazovnog procesa. Upravo potpuno razumevanje obrazovnog procesa moguće je sprovođenjem analize procesa nastave i pribavljanjem informacija potrebnih za procese primene IKT u nastavi. Jedan od najvažnijih činilaca za vaspitno-obrazovne ustanove koje su uspešno implementirale platforme za učenje na daljinu su digitalno pismeni i visoko kvalifikovani prosvetni radnici koji primenjuju metode, tehnike i alate veštačke inteligencije

    Social origin of students in Serbia: inequalities in the access and the attainment in higher education

    Get PDF
    Istraživanje visokog obrazovanja i njegovog uticaja na ekonomski i društveni razvoj dobija sve značajnije mesto u savremenoj društvenoj nauci. Posebno se ističe međuodnos visokog obrazovanja i društvene strukture, odnosno načini na koje društveno poreklo studenata utiče na pristup i ishode u visokom obrazovanju i na koji visoko obrazovanje doprinosi povećanju ili smanjenju društvenih nejednakosti. U radu smo predstavili dve paradigme koje imaju različita tumačenja i predviđanja uticaja društvenog porekla na obrazovne procese: 1) funkcionalistička paradigma u okviru koje se prevashodno posmatra obrazovanje kao mehanizam koji utiče na smanjenje društvenih nejednakosti i 2) kritička paradigma u okviru koje se tumači kako obrazovanje doprinosi reprodukciji postojećeg sistema društvenih odnosa. Analiza se zasniva na korišćenju dve teorije koje objašnjavaju opstanak društvenog porekla: teorija ekonomskih ograničenja i teorija kulturnog kapitala. Namera je bila da funkcionalno integrišemo ova dva teorijska pristupa u izučavanju uticaja društvenog porekla na obrazovne nejednakosti kako bismo dobili celovitije tumačenje procesa u okviru sistema visokog obrazovanja. Takođe, u radu je proverena teza o maksimalno održavanoj nejednakosti i teza o efikasno održavanoj nejednakosti.Predmet rada je uticaj društvenog porekla na pristup novoupisanih studenata visokom obrazovanju u Srbiji u periodu od akademske 2015/16. do 2018/19. godine i na završetak studija diplomiranih studenata u periodu od 2015. do 2018. godine. Cilj rada je da utvrdimo uticaj društvenog porekla studenata merenog na osnovu zanimanja i obrazovanja roditelja, ali i rodne i prostorne dimenzije na horizontalnu i vertikalnu osu visokog obrazovanja u smislu pristupa i ishoda studiranja. Odgovarajući na postavljena istraživačka pitanja, ispitali smo pravičnost sistema visokog obrazovanja u Srbiji. Istovremeno, doprinosimo boljem razumevanju društvenih nejednakosti i načinu na koji se one reflektuju na obrazovnu sferu. Takođe, proširili smo postojeći korpus empirijskih uvida i znanja time što smo istražili horizontalne i vertikalne obrazovne nejednakosti i operacionalizovali prestižnost visokoobrazovnih institucija.Kako bismo dali odgovor na postavljene ciljeve istraživanja, koristili smo kvantitativni pristup. Ovaj pristup je obuhvatio eksplorativnu analizu kumulativne statistike i eksplikativnu analizu putem logističkih regresionih modela. S tim ciljem koristili smo podatke zvanične statistike Republičkog zavoda za statistiku o novoupisanim i diplomiranim studentima. Podaci su prikupljeni putem individualnih statističkih upitnika „Statistički izveštaj o upisu studenata” (obrazac ŠV-20) i „Statistički izveštaj za studente koji su završili studije na visokoškolskim institucijama” (obrazac ŠV-50). Vrednost i validnost rezulatata proističu iz činjenice da su ovim upitnicima popisani svi novoupisani studenti na osnovnim studijama i diplomirani studenti na tri nivoa studija u istraživanom periodu. Nedostak istraživanja proističe iz korišćenja podaka u sekundarne svrhe, te smo analizu prilagođavali dostupnim podacima. Takođe, baze podataka za novoupisane i diplomirane studente nisu identične. Stoga nije moguće porediti dve grupe studenata na osnovu svih posmatranih varijabli.Rezultati logističke regresione analize pokazuju da društveno poreklo utiče na odluke studenata prlikom izbora studija, kao i na završetak studija, što ima posledice na pravednost visokoobrazovnog sistema u Srbiji i na mogućnosti pojedinaca za uzlaznu društvenupokretljivost. Na osnovu rezultata eksplorativne i eksplikativne analize možemo utvditi da je pretpostavka o postojanju vertikalnih obrazovnih nejednakosti jasno pokazana u slučaju pristupa i ishoda u visokom obrazovanju, čime su potvrđene hipoteze o postojanju vertikalnih obrazovnih nejednakosti u srednjoškolskom i visokom obrazovanju u Srbiji. Veće nejednakosti su uočene na srednjoškolskom nivou obrazovanja – izbor vrste srednje škole ima centralni značaj za dalje obrazovne izbore i obrazovnu karijeru mladih. Zatim, dodatno usmeravanje brucoša vrši se prilikom izbora vrste studija, a rezultati potvrđuju da su nejednakosti veće kod diplomiranih studenata u poređenju sa novoupisanim studentima.Rezultati upućuju na to da dolazi do institucionalne diferencijacije sistema visokog obrazovanja u Srbiji i nalazi jasno ukazuju da su potvrđene polazne pretpostavke o postojanju raslojavanja na horizontalnoj osi u pogledu pristupa i završetka studija. Razlike u vezi sa tipom vlasništva fakulteta manje su izražene u odnosu na područja i prestižnost visokoobrazovnih institucija jer je privatni sektor u visokom obrazovanju relativno skoro ustanovljen, te je malog ugleda i kredibiliteta. Analiza podataka je pokazala da se istraživana područja studiranja razlikuju u pogledu prestižnosti i da su među studijama koje privlače najveći broj potencijalnih brucoša medicinske, tehničke nauke i usluge (kao što su turizam, sport, bezbednost, vojska i odbrana i transport). Rezultati pokazuju da studenti čiji roditelji imaju veće količine institucionalnog kulturnog kapitala imaju veće šanse da upišu prestižnije studije. Uticaj obrazovanja i klasno-slojne pozicije roditelja se smanjuju kako studenti završavaju više nivoe visokog obrazovanja, čime je potvrđena pretpostavka da društveno poreklo ima manji uticaj na master i doktorskim studijama u odnosu na osnovne studije.Rezultati su potvrdili polazne pretpostavke o postojanju rodnih i regionalnih nejednakosti. Rodne nejednakosti u pristupu i ishodima u visokom obrazovanju u Srbiji su više izražene u vertikalnoj u odnosu na horzontalnu dimenziju. Rezultati pokazuju da žene češće biraju i završavaju gimnazije, akademske i državne studije. Nisu uočene prepreke u pristupu žena prestižnim studijama, dok muškarci imaju veće šanse da završe prestižne studije. Postoje izražene rodne razlike u područjima studiranja, gde žene češće upisuju obrazovanje i zdravstvo i socijalnu zaštitu, dok muškarci češće upisuju inženjerstvo, proizvodnju i građevinarstvo. Regionalne razlike postoje, ali su manje izražene i nisu podjednako značajne za sve dimenzije visokog obrazovanja. Manje su u oblasti srednjeg obrazovanja, u odnosu na visoko obrazovanje, dok izražene regionalne razlike postoje što se tiče prestižnosti, a studenti iz Beogradskog regiona su mnogo privilegovaniji u ovom segmentu. Time smo potvrdili hipotezu da su regionalne nejednakosti više izražene u horizontalnoj u odnosu na vertikalnu dimenziju visokog obrazovanja u Srbiji. Naši nalazi ukazuju da je uticaj društvenog porekla na obrazovne procese postojan i da obrazovanje utiče na održavanje društvenih nejednakosti tako što društveno poreklo utiče na obrazovnu pokretljivost, ukrštajući se sa rodnim i regionalnim oblicima nejednakosti.Higher education research and its influence on economic and social development are taking more and more prominent place in contemporary explorations. Interaction between higher education and social structure is particularly emphasized, i.e. how social origin of students influence the access and the attainment in higher education and how higher education contributes to the increase or decrease of social inequalities. Two paradigms are highlighted and both have different interpretations and predictions of social origin influence on educational processes. Firstly, functionalist paradigm primarily examines education as a mechanism which influences the demise of social inequalities. Secondly, critical paradigm interprets how education contributes to reproduction of the existing system of social relations. The analysis is based on the application of two theories which explain the persistence of social origin: theory of relative risk aversion and cultural capital theory. The intention was to implement two theoretical approaches in exploration of social origin on educational inequalities in order to integrate them and give more comprehensive explanation of the processes in the higher education sphere. Furthermore, maximally maintained inequality hypothesis and effectively maintained inequality hypothesis will be tested.The main aim was to explore the impact of social origin on the access to higher education in Serbia of freshmen from 2015/16 to 2018/19 and on the completion of graduated students from 2015 to 2018. The goal was to determine the influence of students’ social origin (operationalized by parents’ occupation and educational level), as well as gender and regional dimension on horizontal and vertical dimension of higher education considering the access and the attainment. Addressing the proposed research questions, we examined the equity of the higher education system in Serbia. At the same time, we contribute to the better understanding of social inequalities and the way they affect the educational sphere. Furthermore, we expanded the existing corpus of empirical insights and knowledge exploring horizontal and vertical educational inequalities and operationalizing the selectivity of higher education institutions.In order to give the answers on proposed research aims, we used quantitative approach. The analysis encompasses explorative analysis of cumulative statistics and explicative analysis of logistic regression models. For this purpose, we used the official data from Statistical office of the Republic of Serbia for freshmen and graduated students. The data are conducted by individual statistical questionnaires “Statistical report on the student registration” (form ŠV-20) and „Statistical report on graduated students at the higher education institutions“(form ŠV-50). The reliability and validity of the results are based on the fact that all undergraduate freshmen and all graduated students on three levels in the research period are listed by these forms. Shortcomings of the research are grounded in the fact that we utilized secondary data, thus we adapted the analysis to the available data. Moreover, data basis for freshmen and graduated students are not identical. Hence it is not possible compare two groups of students concerning all examined variables.Results of logistic regression analysis show that social origin influences the students’ access to studies, as well as the completion of studies. This has consequences on the equity ofhigher education in Serbia and on the opportunity for individual upward social mobility. According to the results of explorative and explicative analysis we can confirm that the assumption on the existence of vertical educational inequalities is clearly shown in the case of access and attainment in the higher education. Thus the hypothesis on the persistence of vertical educational inequalities in secondary and postsecondary education in Serbia is confirmed. Higher inequalities are observed on the secondary educational level and the choice of high school has the crucial impact for further educational transitions and educational career of young people. Furthermore, additional selection of freshmen is performed when the type of studies are chosen, although results confirm that inequalities are higher for graduated students comparing to freshmen.The results indicate that the institutional differentiation of higher educational system in Serbia is ongoing. Findings clearly demonstrated that initial assumption on the persistence of differentiation on horizontal dimension in terms of the access and the attainment is approved. However, the differences concerning ownership type are less marked in comparison to the fields of studies and selectivity of higher educational institutions because private sector has been recently established. Therefore it has lower reputation and credibility. Data analysis pointed out that examined fields of study are differentiated by the selectivity. Among studies which attract the most potential freshmen are medical, technical studies and services (such as turism, sport, security, defence and transport). Findings show that students whose parents have higher institutional cultural capital have higher chances to enrol in selective studies. The influence of parents’ education and class position is decreasing as students finish higher levels of higher education. Therefore, the assumption is confirmed that social origin has less influence on master and doctoral studies comparing to undergraduate studies.Findings confirm initial assumptions on the persistence of gender and regional inequalities. Gender inequalities in access and completion of higher education in Serbia are more noticeable on vertical than on horizontal dimension. Results show that women more often choose and finish gymnasiums, academic studies and the state higher education institutions. The obstacles for women to access selective studies are not noticed, while men have higher chances to finish selective studies. Striking gender differences in the field of studies are still notable. Women more frequently apply to education and health care studies and men more often study engineering. Regional differences exist, but they are less noticeable and they are not equally important for all higher education dimensions. They are less distinct in the sphere of secondary education comparing to higher education, while striking regional differences exist when it comes to selectivity. Students from Belgrade region are much more privileged in this segment. Therefore we confirmed hypothesis that regional inequalities manifest themselves more in horizontal than on vertical dimension of higher education in Serbia. Our findings point out that the influence of social origin on educational processes is persistent. Educational system affect the reproduction of social inequalities, namely social origin has an effect on educational mobility, interconnecting with gender and regional inequalities
    corecore