Censoring the past? The topic of the Holocaust in the documents of the Central Office for Press, Publication and Performance Control in the second half of the 1970s

Abstract

The paper addresses the issue of censoring the topic of the Second World War, mainly the Holocaust, in the second half of the 1970s. The author’s considerations are based on archival materials found in the Archives of Modern Records, in the collection of the Central Office for Press, Publication and Performance Control. The analysis of the documents indicates that censors were very scrupulous in reading prose, poetry texts and personal documents, which referred to the events of 1939–1945, as well as to the situation after 1945 (especially relations with the USSR). In order to illustrate censorship measures, the paper quotes selected fragments of works by Agnieszka Barłóg and Władysław Szlengel. An attempt is also made to answer the question of why the actions of the officials of the Central Office for Press, Publication and Performance Control at the time may have been part of a broader strategy and whether they were, from the point of view of censorship, effective.Artykuł powstał dzięki kwerendzie wykonanej w ramach projektu „Miniatura”, nr rej. 2021/05/X/HS2/00981.WIKTOR GARDOCKI – dr, pracownik Katedry Badań Porównawczych i Edytorstwa na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu w Białymstoku. Autor artykułów na temat cenzury w PRL oraz literackich świadectw Zagłady, a także książek pod tytułem Cenzura wobec literatury polskiej w latach osiemdziesiątych XX wieku (Warszawa 2019, Wydawnictwo IBL PAN) oraz Pod presją cenzury. Szkice na temat kontroli słowa w latach 1945–1990 (Lublin 2022, Wydawnictwo Episteme). Publikował m.in. w: „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Polonica”, „Napisie”, „Slavisticnej Reviji”, „Studiach Wschodniosłowiańskich” i „Sztuce Edycji”.Uniwersytet w BiałymstokuBarłóg A., Przystanek Agaty, Łódź 1978.Barłóg A., Przystanek Agaty, Łódź 1984.Bates J. M., Cenzura wobec problemu niemieckiego w Polsce (1948–1955), [w:] Presja i ekspresja. Zjazd szczeciński i socrealizm, red. D. Dąbrowska, P. Michałowski, Szczecin 2002, s. 79–92.Bilewicz M., Babińska M., Bystander, czyli kto? Potoczne wyobrażenia Polaków na temat stosunku do Żydów w czasie okupacji hitlerowskiej, „Teksty Drugie” 2018, nr 3Budrowska K., Cenzura wobec tematu II wojny światowej w literaturze polskiej w latach 1944–1990. Stan badań i perspektywy badawcze, „Teksty Drugie” 2020, nr 3, s. 181–197.Budrowska K., Studia i szkice o cenzurze w Polsce Ludowej w latach 40. i 50. XX w., Białystok 2014.Buryła S., Tematy (nie)opisane, Warszawa 2013.Dąbrowicz E., „Rojsty” 1956/2010. Kilka uwag o piętnie sprawczym cenzury, [w:] tejże, Cenzura na gruzach. Szkice o literackich świadectwach życia w PRL-u, Białystok 2017, s. 95–116.Esposito E., Social Forgetting: A Systems-Theory Approach, [w:] Cultural Memory Studies, red. A. Erll, A. Nünning, Berlin – New York 2008, s. 181–190.Gross J. T., Sąsiedzi i inni: prace zebrane na temat Zagłady, Budapeszt–Syrakuzy–Kraków 2018.Janicka E., Obserwatorzy uczestniczący zamiast świadków i rama zamiast obrzeży. O nowe kategorie opisu polskiego kontekstu Zagłady, „Teksty Drugie” 2018, nr 3, s. 131–132.Kloc A., Cenzura wobec tematu II wojny światowej i podziemia powojennego w literaturze polskiej (1956–1958), Warszawa 2018.Meng M., Shattered Spaces. Encountering Jewish Ruins in Postwar Germany and Poland, Harvard University Press 2011.Panz M., Prawo pięści, Warszawa 1977.Pisarze i ich książki. 15 lat Kieleckiego Oddziału Związku Literatów Polskich. Wystawa ze zbiorów WBP w Kielcach, wst. S. Nyczaj, Kielce 1999.Prekerowa T., Konspiracyjna Rada Pomocy Żydom w Warszawie 1942–1945, Warszawa 1982.Romek Z., Cenzurowanie dziejów II wojny światowej: Armia Krajowa i Powstanie Warszawskie 1944, [w:] Cenzura a nauka historyczna w Polsce. 1944–1970, Warszawa 2010, s. 273–299.Szlengel W., Co czytałem umarłym, Warszawa 1977.Szlengel W., Co czytałem umarłym, Warszawa 1979.Weizman Y., Unsettled possession: the question of ownership of Jewish sites in Poland after the Holocaust from a local perspective, “Jewish Culture and History” 2017, s. 34–53.AAN, GUKKPiW, sygn. 3590.AAN, GUKPPiW, sygn. 3584.AAN, GUKPPiW, sygn. 3606.AAN, GUKPPiW, sygn. 3624.AAN, GUKPPiW, sygn. 3648.AAN, GUKPPiW, sygn. 3677.16517

Similar works

Full text

thumbnail-image

Repozytorium Uniwersytetu w Białymstoku (University of Bialystok Repository)

redirect
Last time updated on 24/11/2023

Having an issue?

Is data on this page outdated, violates copyrights or anything else? Report the problem now and we will take corresponding actions after reviewing your request.